دلیل اصلی خرابی اویل پمپ چیست؟

اویل پمپ وظیفه سنگینی بر دوش دارد؛ زیرا سلامت موتور به عملکرد آن وابسته است و اگر خراب شود و فشار روغن افت ‌کند، خسارات سنگین و گاه جبران‌ناپذیری به آن وارد می‌شود. پس باید همیشه حواسمان به سلامت و عملکرد درست آن باشد.

خرابی اویل پمپ می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد که در اینجا به ۶ مورد از مهم‌ترین آن‌ها اشاره می‌کنیم:

کمبود روغن موتور

اگر سطح روغن موتور پایین باشد، اویل پمپ برای اینکه بتواند روغن کافی پمپاژ کند، تحت فشار بیشتری کار می‌کند. این اتفاق باعث افزایش بیش‌ازحد دمای پمپ می‌شود و عمر مفید آن را کاهش می‌دهد.

استعلام فوری خلافی خودرو

وجود نشتی در سیستم روغن‌کاری

وجود نشتی در لوله‌ها، واشرها، کاسه‌نمدها یا حتی خود پمپ باعث می‌شود فشار روغن در کل سیستم کاهش پیدا کند. اویل پمپ هم برای جبران این افت فشار باید با دور و فشار بالاتری کار کند که این خود به فرسودگی زودرس آن منجر می‌شود.

خرابی سوپاپ فشار روغن

اویل پمپ همیشه روغن را با فشار مشخصی به‌سمت موتور می‌فرستد. این فشار نباید از حد معینی تجاوز کند، چون ممکن است به قطعات موتور و خود پمپ آسیب بزند. سوپاپ فشار روغن که داخل یا نزدیک خود پمپ قرار می‌گیرد، مثل یک شیر اطمینان عمل می‌کند؛ وقتی فشار روغن از حد مجاز بالاتر رفت، باز می‌شود و مقداری از روغن را به کارتر برمی‌گرداند تا فشار در حد استاندارد باقی بماند.

حال اگر این سوپاپ در حالت بسته یا باز گیر کند، فشار روغن به‌طور قابل توجهی کاهش یا افزایش می‌یابد. در هر دو حالت، عملکرد و متعاقب با آن سلامت پمپ ضربه می‌بیند.

بیشتر بخوانید: دلایل و علائم خرابی پمپ هیدرولیک خودرو

خرابی پیکاپ یا گرفتگی توری اویل پمپ

پیکاپ لوله‌ای است که در کارتر قرار می‌گیرد و روغن را از کف آن مکش می‌کند. این لوله دارای یک صافی یا توری است که مانع از ورود ذرات درشت و آلودگی‌ها به داخل پمپ می‌شود. گرفتگی این توری یا خرابی پیکاپ باعث می‌شود، اویل پمپ نتواند روغن کافی را بکشد و تحت فشار قرار بگیرد.

یکی از رایج‌ترین دلایل خرابی پمپ سانتافه، پیکان، پژو 405، 206 تیپ ۵ و دیگر خودروهای داخلی و خارجی را می‌توان همین گرفتگی توری دانست. چون این توری هم مانند فیلتر روغن و هوای موتور باید به‌طور منظم بررسی و تعویض شود، ولی اغلب آن را پشت گوش می‌اندازند.

استهلاک طبیعی و کارکرد بالا

اویل پمپ هم یک قطعه مکانیکی دوار است که دائم در معرض اصطکاک و فشار کار می‌کند. پس مثل هر قطعه دیگری در گذر زمان و به‌مرور فرسوده می‌شود و به تعویض نیاز دارد.

استفاده از روغن نامناسب یا بی‌کیفیت

یکی دیگر از دلایل مهم و رایج خرابی اویل پمپ استفاده از روغن‌های بی‌کیفیت و با غلظت نامناسب است؛ چون باعث گرفتگی توری پمپ می‌شوند و فشار مضاعفی به این قطعه وارد می‌کنند.

علائم خرابی اویل پمپ چیست؟

خرابی اویل پمپ با علائمی آغاز می‌شود که اگر هوشیار باشیم و آن‌‌ها را جدی گیریم، پیش از بروز آسیب یا مشکلات جدی‌تر می‌توان جلوی آن را گرفت. این نکته را هم بگوییم که علائم خرابی اویل پمپ روغن پراید، علائم خرابی اویل پمپ روغن پژو پارس و دیگر خودروها مشابه هم است و شاید بسته به کیفیت قطعات، شدت بروز آن کم و زیاد باشد.

در ادامه به ۷ مورد از این نشانه‌ها اشاره می‌کنیم:

افت فشار روغن و روشن‌شدن چراغ هشدار آن

چراغ هشدار از رایج‌ترین علائم خرابی اویل پمپ روغن به حساب می‌آید. این چراغ در اغلب خودروها به‌شکل یک قوری روغن با چند قطره در پایین آن است و آیکون آن روی صفحه کیلومتر نمایان می‌شود. اگر فشار روغن از حد استانداردش پایین‌تر بیاید، سنسور فشار روغن به واحد کامپیوتر خودرو سیگنال می‌دهد و این چراغ روشن می‌شود. در این شرایط، اویل پمپ قادر به تأمین فشار کافی روغن نیست و احتمالاً نشتی یا اختلالی در سیستم وجود دارد.

ممکن است هنگامی که موتور در دور آرام کار می‌کند، چراغ روغن روشن شده و با افزایش دور موتور خاموش شود، که این خود نشان‌دهنده ضعف پمپ در دور پایین است.

صدای غیرعادی از موتور

هنگامی که اویل پمپ ضعیف عمل می‌کند و فشار روغن کاهش می‌یابد، لایه محافظ روغن بین قطعاتی مانند یاتاقان‌های میل‌لنگ و شاتون نازک‌ می‌شود یا از بین می‌رود. در چنین شرایطی، این قطعات فلزی با یکدیگر برخورد می‌کنند و صدای خرابی مثل تق‌تق، چق‌چق یا ضربه‌های فلزی به گوش می‌رسد. این صداها در هنگام استارت اولیه موتور یا شتاب‌گیری بیشتر شنیده می‌شوند و خبر از کمبود شدید روانکاری می‌دهند.

افزایش دمای موتور

همان‌طور که گفتیم، یکی از وظایف اویل پمپ، جذب و انتقال حرارت از قطعات داغ موتور به کارتر یا سیستم خنک‌کننده است. پس اگر نتواند روغن کافی به قسمت‌های مختلف برساند، قطعات داغ می‌کنند و موتور جوش می‌آورد. درنتیجه عقربه آمپر آب بالا می‌رود و حتی ممکن است بخار از زیر کاپوت خارج شود.

استشمام بوی سوختگی از موتور

وقتی اویل پمپ ضعیف است و روغن به‌درستی گردش نمی‌کند، قطعات موتور به‌شدت داغ می‌کنند. این حرارت بالا می‌تواند باعث تجزیه و سوختن روغن موتور شود، حتی اگر سطح روغن در حد نرمال باشد. درنتیجه بوی سوختگی روغن که شبیه به بوی لاستیک سوخته است، به مشام می‌رسد.

عملکرد نامنظم موتور و افت قدرت

کمبود روغن یا فشار ناکافی آن اصطکاک بین قطعات موتور را افزایش می‌دهد و این اصطکاک اضافی مانع از کارکرد روان و هماهنگ آن می‌شود. بنابراین موتور ممکن است به لرزش و ریپ‌زدن (احتراق ناقص) بیفتد، قدرت و شتاب آن کم شود و درنهایت خاموش کند.

وجود براده‌های فلزی در روغن

اصطکاک شدید بین قطعات می‌تواند باعث کنده‌شدن ذرات ریز فلزی از سطح آن‌ها شود. پس اگر متوجه ذرات ریز فلزی در روغن موتور شدیم، می‌تواند نشانه‌ای جدی از وجود ساییدگی و خرابی اویل پمپ باشد.

سخت روشن‌ شدن موتور در هوای سرد

در هوای سرد روغن موتور غلیظ‌تر می‌شود و اویل پمپ برای پمپاژ آن به تلاش بیشتری نیاز دارد. اگر پمپ ضعیف باشد ممکن است نتواند در هوای سرد به‌سرعت و با فشار کافی روغن را به گردش درآورد. بنابراین، قطعات حساس موتور در لحظات اولیه با کمبود روغن مواجه شده و استارت‌خوردن طولانی‌تر می‌شود. پس از روشن‌شدن موتور و گرم‌شدن روغن مشکل رفع می‌شود. اما در هر صورت، این اتفاق نشان می‌دهد که پمپ قدرت کافی ندارد.

با این حساب بهترین زمان تعویض اویل کدام است؟

با مشاهده اولین علائم خرابی اویل پمپ باید به آن رسیدگی کنیم و فوری خودرو را به تعمیرگاه برسانیم. متخصصان با بررسی دقیق وضعیت تشخیص می‌دهند که آیا به تعویض اویل پمپ نیاز هست یا نه. اما توری (صافی) پمپ باید به‌طور منظم بررسی و در صورت نیاز عوض شود. این توری از ورود آلودگی‌ها به سیستم روغن‌کاری جلوگیری می‌کند و گرفتگی آن سبب افت فشار و خرابی اویل پمپ و موتور می‌شود.

البته زمان تعویض توری هم به کیفیت روغن، شرایط رانندگی و توصیه‌های تولید‌کننده خودرو در دفترچه راهنما بستگی دارد. بهترین کار این است که در هر بار تعویض روغن از مکانیک بخواهیم برای اطمینان خاطر، وضعیت فشار روغن، توری و درکل پمپ را هم بررسی کند. به این ترتیب، همیشه از عملکرد صحیح و طول عمر مفید موتور خودروی خود اطمینان خواهیم داشت.