مشاهده لکههای روغن در زیر خودرو
یکی دیگر از علائم خرابی پمپ هیدرولیک مشاهده لکه روغن است. اگر در قسمت جلوی خودرو (محل قرارگیری پمپ) لکههای روغن مشاهده کردیم، به احتمال زیاد سیستم هیدرولیک فرمان دچار نشتی شده است. این نشتی میتواند از خود پمپ، شلنگها یا اتصالات آن ناشی شود.
کاهش سطح روغن در مخزن هیدرولیک
یکی دیگر از علائم خرابی پمپ هیدرولیک پراید و سایر خودروها مصرف غیرعادی روغن است. وقتی سطح روغن مخزن فرمان خیلی سریع کم میشود، یعنی در سیستم نشتی وجود دارد. درکل باید سطح روغن را بهصورت منظم چک کنیم؛ چون کاهش آن میتواند به افزایش دما و فشار در سیستم منجر شود و به پمپ آسیب جدی وارد کند.
سفتشدن فرمان یا لرزش آن
از دیگر علائم خرابی پمپ هیدرولیک، سفتشدن فرمان یا لرزش آن است. اگر فرمان خودرو سفتتر از حد معمول شده است و برای چرخش به نیروی بیشتری نیاز دارد، یا هنگام چرخاندن فرمان لرزش احساس میکنیم، احتمالاً پمپ ضعیف یا خراب شده است. در این شرایط، دیگر قادر به تأمین فشار کافی برای گردش روغن و کمک به چرخش فرمان نیست.
علت خرابی پمپ هیدرولیک چیست؟
برای حل مشکل پمپ بهتر است اول دلیل خرابی آن را متوجه شویم. چون اگر ریشه مشکل شناسایی نشود، پس از تعویض پمپ باز هم ممکن است در مدت کوتاهی قطعه جدید آسیب ببیند. در قسمت قبل به برخی از این دلایل تا حدی اشاره شد. در ادامه عوامل مهم در خرابی پمپ هیدرولیک را بررسی میکنیم:
کمبود یا نشت روغن هیدرولیک
وقتی سطح روغن کاهش مییابد، پمپ نمیتواند بهدرستی کار کند. بنابراین، قطعات داخلی آن دچار اصطکاک و سایش بیشازحد میشوند که خود زمینهساز خرابی کلی پمپ میشود.
استفاده از روغن نامناسب یا آلوده
کیفیت روغن هیدرولیک و تمیزبودن آن مستقیم در سلامت و عملکرد پمپ اثر دارد. استفاده از روغن غیراستاندارد، روغن نامتناسب با شرایط آبوهوایی یا روغنی که حاوی ذرات آلوده (مثل گردوغبار یا برادههای فلزی) باشد، به قطعات داخلی پمپ آسیب میرساند و میتواند سبب گرفتگی مسیرهای جریان روغن شود.
فرسودگی پمپ و قطعات آن
مانند هر قطعه مکانیکی دیگر، پمپ هیدرولیک هم با گذشت زمان و کارکرد زیاد فرسوده میشود. بلبرینگها، سوپاپ پمپ، کاسهنمدها و سایر قطعات داخلی پمپ ممکن است به مرور زمان ساییده شوند و کارایی خود را از دست بدهند. این موضوع بازده پمپ را کاهش میدهد و حتی ممکن است درنهایت باعث ازکارافتادن کامل آن شود.
خرابی و شکستگی بلبرینگ پمپ
یکی از علائم خرابی بلبرینگ پمپ هیدرولیک این است که صدای تقتق اضافی ایجاد میکند. گاهی حتی بدون اینکه فرمان سفت شود یا نشتی روغن مشاهده کنیم، این صدا به گوش میرسد. در خودروهای داخلی مثل پراید، سمند ef7، پژو 405 و پژو 206، خُردشدن بلبرینگ پمپ، شایع است. به دلیل کیفیت تسمه کولر یا تنظیمنبودن کشش آن (بیش از حد سفت بستهشدن آن)، فشار مضاعفی به شفت و بلبرینگ پمپ وارد میآید و سبب شکستن آن میشود.
واردشدن هوا به سیستم هیدرولیک
ورود هوا به مدار هیدرولیک یکی از عوامل مخرب پمپ محسوب میشود. این هوا معمولاً از طریق محل نشتی روغن، خرابی کاسهنمد پمپ یا در اثر کمبود روغن در مخزن وارد سیستم میشود.
وقتی هوا در روغن جریان مییابد، شکل حباب به خود میگیرد. این حبابهای هوا با فشار زیاد در پمپ متلاشی میشوند و به سطوح داخلی قطعات ضربه میزنند. پس صدای زوزه ممتد ایجاد میکنند و ممکن است در بلندمدت سبب لرزش فرمان و خوردگی قطعات پمپ شوند.
نقص در سیستم خنککننده روغن
برخی خودروها به سیستم خنککننده روغن هیدرولیک مجهز هستند. اگر این سیستم بهدرستی کار نکند، دمای روغن بهشدت افزایش مییابد. داغشدن بیش از حد روغن، خاصیت روانکاری آن را از بین میبرد و آسیب جدی به پمپ فرمان و سایر اجزای آن وارد میکند.
خرابی سایر اجزای سیستم فرمان
گاهی هم مشکل از خود پمپ نیست و خرابی قطعاتی دیگر در جعبه فرمان است که فشار و تنشی غیرعادی به پمپ وارد میکند. درواقع، پمپ برای غلبه بر مقاومت ایجادشده در جعبه فرمان مجبور است بهشکلی مضاعف کار کند و این مسئله خود موجب خرابی و فرسایش زودهنگام آن میشود.
راهحل خرابی پمپ هیدرولیک چیست؟
حالا که با علائم خرابی پمپ هیدرولیک و علتهای بروز آن آشنا شدیم، نوبت بررسی راهکارهای رفع این خرابی است. برای درستکردن پمپ، بسته به نوع و علت خرابی که در بخشهای پیش بررسی شد، میتوان این اقدامات را انجام داد:
- بررسی منظم و تنظیم سطح روغن هیدرولیک؛
- شستوشوی پمپ و تعویض روغن آلوده یا نامناسب؛
- رفع نشتی در شلنگها، اتصالات، کاسهنمدها یا خود پمپ؛
- هواگیری سیستم هیدرولیک؛
- تنظیم کشش تسمه کولر؛
- تعمیر یا تعویض پمپ در صورت خرابی شدید.
چگونه از خرابی پمپ جلوگیری کنیم؟
برای جلوگیری از خرابی پمپ هیدرولیک، باید سطح و کیفیت روغن آن را بهطور منظم بررسی و از روغن استاندارد و توصیهشده توسط سازنده استفاده کنیم. در صورت مشاهده نشتی یا هریک از علائم خرابی پمپ هیدرولیک هم خیلی سریع برای رفع آن اقدام کنیم تا در آینده هزینه و خسارات سنگینتری به ما تحمیل نشود.