خرابی بلبرینگ چرخ
بلبرینگ‌ها درون توپی چرخ قرار می‌گیرند و اصطکاک بین قسمت دوار چرخ و محور ثابت اکسل را کاهش می‌دهند. این قطعات باعث می‌شوند چرخ‌ها به‌نرمی و با حداقل مقاومت بچرخند. بلبرینگ‌ها که فرسوده یا خراب شوند، مجموعه چرخ‌ها دچار لقی می‌شوند و صداهایی مثل وزوز ایجاد می‌کنند. با افزایش سرعت این لقی و حرکت اضافه به فرمان منتقل می‌شود و ممکن است صداها هم واضح‌تر و بلندتر به گوش برسند.
مشکلات جلوبندی و سیستم تعلیق
علاوه‌بر سیبک و بلبرینگ‌ها، قطعات دیگر سیستم تعلیق مثل بوش طبق، کمک‌فنرها و میل تعادل را هم می‌توان علت لرزش فرمان در سرعت بالا دانست. این قطعات وظیفه نگه‌داشتن چرخ‌ها در جهت صحیح و جذب ضربات را به عهده دارند. بنابراین، اگر کارایی خود را از دست بدهند، لرزش‌ها و ضربات وارده به خودرو به فرمان و کابین منتقل می‌شوند. استفاده طولانی‌مدت، عبور از مسیرهای ناهموار و واردشدن ضربات مکرر به جلوبندی از دلایل خرابی این قطعات به شمار می‌روند.
شل‌بودن اتصالات چرخ
شل‌بودن پیچ‌های چرخ ممکن است به لرزش شدید فرمان و حتی در موارد حاد، جداشدن چرخ از خودرو منجر شود. این مشکل معمولاً خیلی زود خود را نشان می‌دهد، چون اغلب با صدای تق‌تق همراه است.
بیشتر بخوانید: دلیل گیجی خودرو و کشیده شدن فرمان در حالت های مختلف
استهلاک جعبه فرمان
با گذشت زمان و استفاده مداوم، دنده‌های داخلی جعبه فرمان دچار سایش و فرسودگی می‌شوند و این سایش در سیستم لقی ایجاد می‌کند. به همین دلیل، در سرعت‌های بالا، فرمان سبک و ناپایدار عمل می‌کند و راننده باید دائم فرمان را تصحیح کند. این احساس ناپایداری اغلب به‌صورت لرزش‌های خفیف یا شدید درک می‌شود.
در خودروهایی که جعبه فرمان هیدرولیک دارند، نشتی روغن از جعبه فرمان هم می‌تواند باعث کاهش فشار هیدرولیک و درنتیجه بروز لرزش و سفتی فرمان شود.
خرابی شاسی خودرو
شاسی، استخوان‌بندی اصلی خودرو است. اگر شاسی به دلیل تصادف یا ضربه شدید آسیب ببیند یا تاب بردارد، هندسه کلی خودرو به هم می‌ریزد. این دفورمه‌شدن شاسی باعث می‌شود چرخ‌ها، سیستم تعلیق و فرمان دیگر در جهت صحیح همیشگی قرار نداشته باشند. درنتیجه، حتی اگر سایر اجزا سالم باشند، خودرو در مسیر حرکت ناپایدار خواهد بود و لرزش قابل توجهی در فرمان و کابین آن احساس می‌شود، به‌ویژه در سرعت‌های بالاتر.
ایراد در لاستیک (سایش غیر یکنواخت آن)
لاستیک‌ها تنها نقطه تماس خودرو با جاده هستند. اگر به‌صورت ناهمگون یا غیرعادی ساییده شوند، سطح تماسشان با جاده دیگر یکنواخت نخواهد بود. این ناهمگونی باعث لرزش چرخ‌ها می‌شود و این لرزش به فرمان انتقال می‌یابد. سایش نامنظم لاستیک‌ها معمولاً به دلیل مشکلات در سیستم تعلیق، جلوبندی یا تنظیم‌نبودن باد لاستیک‌ها رخ می‌دهد.
۳ علت لرزش فرمان در هنگام ترمزگیری
گاهی هم لرزش فرمان فقط زمانی احساس می‌شود که پدال ترمز را فشار می‌دهیم. در این حالت ممکن است مسافت توقف افزایش یابد یا خودرو از مسیر ترمز منحرف شود و به این شکل جان راننده و سرنشینان آن به خطر بیفتد. معمولاً ایراد سیستم ترمز و قطعات مرتبط با آن سبب وقوع این مشکل می‌شود.
تاب‌برداشتن یا اعوجاج دیسک ترمز
دیسک ترمز صفحه فلزی گردی است که به همراه چرخ می‌چرخد. وقتی ترمز می‌گیریم، لنت‌ها به این دیسک‌ها فشار می‌آورند تا با ایجاد اصطکاک، سرعت خودرو را کم کنند. دیسک‌های ترمز به مرور زمان و در اثر گرمای زیاد (ناشی از ترمزگیری‌های شدید) ممکن است کمی کج شوند یا تاب بردارند.
وقتی دیسک تاب برمی‌دارد، لنت‌ها در همه نقاط به یک اندازه با آن درگیر نمی‌شوند؛ در قسمت‌های ضخیم‌تر فشار بیشتری وارد می‌کنند و در قسمت‌های نازک‌تر این فشار کمتر می‌شود. این تغییر فشار مداوم و نامنظم باعث ایجاد لرزش شدیدی می‌شود که مستقیم به سیستم فرمان برمی‌گردد.
خرابی کالیپر ترمز
کالیپرها همان بازوهایی هستند که وقتی پدال ترمز را فشار می‌دهیم، لنت‌ها را به دیسک فشار می‌دهند تا خودرو متوقف شود. اگر این بازوها خراب شوند و به هر دلیلی نتوانند آزادانه حرکت کنند، فشار لنت‌ها به دیسک ترمز دیگر یکنواخت و متعادل نخواهد بود. این فشار نامتعادل و ضربه‌ای لرزش ایجاد می‌کند که ما آن را روی فرمان هم احساس می‌کنیم.
خرابی اجزای سیستم تعلیق و فرمان
هنگام ترمزگیری، نیروهای زیادی به سیستم تعلیق و اجزای فرمان وارد می‌شود. اگر در هرکدام از این قطعات لقی یا خرابی وجود داشته باشد، هنگام ترمزگیری با شدت بیشتری بروز می‌کند و باعث لرزش فرمان می‌شود.
۵ علت لرزش فرمان در حالت درجا
برخلاف علت لرزش فرمان در سرعت بالا و هنگام ترمزگیری، لرزشی که در حالت درجا احساس می‌کنیم ناشی از مسائلی است که مستقیم به نحوه کارکرد موتور و انتقال نیرو به چرخ‌ها مربوط می‌شوند. این لرزش می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد که از رایج‌ترین آن‌ها می‌توان به این موارد اشاره کرد:
مشکل در سیستم جرقه‌زنی
اگر شمع‌ها کارایی لازم را نداشته باشند، وایر شمع‌ها آسیب دیده باشند یا کویل‌ها معیوب باشند، فرایند احتراق در سیلندرها به‌درستی انجام نمی‌شود و این باعث لرزش نامنظم موتور می‌شود که به فرمان هم انتقال می‌یابد.
مشکل در سیستم سوخت‌رسانی
ایراد در سیستم سوخت‌رسانی هم می‌تواند دلیل این لرزش باشد. اگر انژکتورها نتوانند سوخت را به‌درستی پاشش کنند، ترکیب هوا و سوخت در سیلندرها به هم می‌خورد و احتراق ناقص اتفاق می‌افتد. با ضعیف‌بودن پمپ بنزین و کثیفی فیلتر بنزین هم سوخت کافی به موتور نمی‌رسد و عملکرد آن مختل می‌شود. فشار زیاد موتور برای جبران این احتراق ناقص سبب لرزش آن می‌شود که به فرمان و کابین هم منتقل خواهد شد.
مشکل در پایه‌های موتور
پایه‌های موتور وظیفه دارند لرزش‌های آن را جذب کنند و مانع از انتقال آن به شاسی و کابین شوند. با گذشت زمان این پایه‌های لاستیکی خشک، ترک‌خورده یا پاره می‌شوند. بنابراین، لرزش موتور مستقیم به بدنه انتقال پیدا می‌کند که در حالت درجا کاملاً محسوس خواهد بود.
مشکلات در تسمه دینام و متعلقات آن
تسمه دینام بخش‌هایی همچون دینام، پمپ هیدرولیک و کمپرسور کولر را به حرکت درمی‌آورد. اگر کشش مناسبی نداشته باشد یا فرسوده باشد، صدای غرغر ایجاد می‌کند و باعث لرزش فرمان و کابین خودرو می‌شود.
مشکلات مربوط به هوا
کثیف‌بودن فیلتر هوا، خرابی دریچه گاز، خرابی سنسور هوا و وجود نشتی در سیستم مکش، همگی باعث می‌شوند هوا کمتر یا بیشتر از حد مجاز وارد سیلندر شود و فرایند احتراق به‌درستی انجام نشود. در این حالت دور موتور ناپایدار خواهد بود و لرزش خواهیم داشت.
حرف آخر
لرزش فرمان خودرو در شرایط مختلفی بروز می‌کند و در هرکدام از نوعی مشکل فنی در خودرو خبر می‌دهد. همان‌طور که دیدیم، علت لرزش فرمان در سرعت بالا معمولاً به بالانس‌نبودن چرخ‌ها و مشکلات در سیستم تعلیق برمی‌گردد. درحالی‌که در هنگام ترمزگیری اغلب نشان‌دهنده تاب‌برداشتن دیسک‌های ترمز و خرابی کالیپرهاست.
برای شناخت دقیق علت لرزش حتماً باید علائم آن را به‌دقت بررسی کنیم و بهتر است از کمک تعمیرکاران متخصص بهره ببریم. مهم این است که پشت گوش نیندازیم و برای رفع علت مشکل سریع اقدام کنیم.
