میزان فرمان خودرو چگونه انجام می‌شود؟

وقتی صحبت از میزان‌نبودن فرمان می‌شود، یعنی یک یا هر ۳ زاویه چرخ‌ها از تنظیم استاندارد خارج شده است. این زاویه‌ها با توجه به تنظیمات کارخانه نسبت به زمین و سیستم تعلیق ماشین تنظیم می‌شود:

• زاویه کمبر (Camber): زاویه انحراف چرخ نسبت‌ به محور عمودی یا همان زاویه عمودی چرخ نسبت به زمین از دید جلو است. اگر بالای چرخ به داخل ماشین خم باشد، کمبر مثبت و اگر به بیرون باشد، منفی است.
• زاویه کستر (Caster): زاویه محور فرمان (کمک فنر) نسبت به خط عمود از دید پهلو است. این زاویه است که مشخص می‌کند وقتی فرمان را رها می‌کنید، خودرو مستقیم حرکت می‌کند یا به سمتی کشیده می‌شود.
• زاویه تو (Toe): همان زاویه چرخ‌ها نسبت به یکدیگر از دید بالاست. انتخاب درست این زاویه روی عمر و میزان ساییدگی لاستیک تأثیر زیادی دارد. زمانی که سمت جلوی لاستیک در نزدیک دماغه ماشین به داخل باشد، زاویه را Toe In و وقتی به‌سمت خارج باشد زاویه را Toe Out‌ می‌گویند.

پس کل پروسه میزان فرمان در تنظیم این زوایا خلاصه می‌شود و روش‌های مختلفی دارد.

استعلام فوری خلافی خودرو

انواع روش‌های میزان فرمان خودرو

طبیعی است که با گذشت زمان و پیشرفت تکنولوژی، روش‌های انجام این کار نیز تغییر کنند. روش‌های ابتدایی میزان فرمان کاملاً دستی و مکانیکی بودند و در ادامه، به‌مرور کامپیوتری و حساس‌تر شدند. به‌طور کلی ۳ روش میزان فرمان داریم:

میزان فرمان سنتی

در این روش که امروزه منسوخ شده است، از لوازم دستی مانند میله میزان، نخ‌کشی، خط‌کش، جک، متر و شاقول استفاده می‌شد. در این روش خطا بسیار بالاست، پروسه تنظیم زوایا زمان می‌برد و مشخصاً باید توسط فردی انجام شود که مهارت بسیار بالایی دارد.

بیشتر بخوانید: علت سفت شدن فرمان هیدرولیک خودرو

میزان فرمان پروژکتوری و لیزری

در این دو روش که در یک خانواده قرار می‌گیرند،‌ برای میزان فرمان از نور استفاده می‌شود. در روش پروژکتوری روی چرخ‌ها نور می‌تابانند تا زاویه چرخ‌ها روی صفحه نشان داده شود. در روش لیزری به‌جای نور پروژکتور از لیزر استفاده می‌شود. هر دو روش به نوعی آنالوگ محسوب می‌شوند و ممکن است خطای محسوسی داشته باشند.

میزان فرمان کامپیوتری (۳ بعدی)

جدیدترین و دقیق‌ترین تکنولوژی میزان فرمان که در آن از دوربین و محاسبات کامپیوتری بهره می‌برند. در این روش چرخ‌‌هایی که قرار است تنظیم شوند روی شاخص‌ها نصب می‌شوند. دوربین‌های موجود انحراف چرخ‌ها را تشخیص و روی مانیتور نمایش می‌دهند. در ادامه با تنظیم زوایا، کامپیوتر تعیین می‌کند که چه زمانی روند تنظیم فرمان به‌طور کامل با انطباق کامل بر استاندارد سازنده به پایان رسیده است.

نکته مهمی که در بحث میزان فرمان باید در نظر داشت این است که میزان فرمان دخالتی در سیستم فرمان هیدرولیک که شامل پمپ هیدرولیک و جعبه فرمان است ندارد. اما خود میزان نبودن فرمان می‌تواند در درازمدت باعث خرابی، نشتی روغن هیدرولیک و… شود.

علائم میزان نبودن فرمان چیست؟

وقتی فرمان تنظیم نباشد، ممکن است علائمی در ظاهر به‌سرعت آشکار شوند و یا اینکه به مرور نشانه‌ها شدت بگیرند:

• فرمان کج است ولی خودرو مستقیم حرکت می‌کند.
• ماشین به چپ یا راست کشیده می‌شود.
• لاستیک‌‌ها به‌شکل غیرعادی، یک‌طرفه یا نامنظم ساییده می‌شوند.
• فرمان یا کل خودرو در سرعت بالا احساس ثبات ندارد و ناپایدار است.
• بعد از چرخاندن فرمان، به‌سرعت به حالت اول برنمی‌گردد.
• در سرعت‌های مشخصی، لرزش فرمان زیاد شده است.

البته باید در نظر داشت که مواردی مانند لرزش همیشه به دلیل تنظیم‌نبودن فرمان نیست و می‌تواند به دلیل اجزای دیگر ماشین مانند کمک‌فنرها، پلوس، سیبک و… نیز باشد. عواملی مانند عادات رانندگی نادرست، نگهداری ناکافی از ماشین، بارگذاری بیش از حد خودرو و… می‌تواند باعث شود که فرمان از تنظیمات استاندارد خارج شود.

آیا به میزان فرمان بعد از تعویض لاستیک نیاز است؟

لزوماً بعد از تعویض لاستیک به میزان فرمان نیاز نیست. اما باید به شرایط فیزیکی لاستیکی که تعویض شده است توجه کنیم. اگر لاستیک نامنظم یا یک‌طرفه ساییده شده باشد، یعنی فرمان تنظیم نیست. در این حالت باید میزان فرمان انجام شود. یا اگر یک یا چند علائم بالا را نیز در ماشین دیده باشید، منطقی است که هنگام تعویض لاستیک، میزان فرمان نیز انجام دهید.

پرداخت عوارض آزادراهی خودرو

اول بالانس یا میزان فرمان؟

به‌طور کلی اگر بخواهیم کل سیستم فرمان و چرخ‌ها را بازبینی کنیم، ابتدا باید لاستیک‌ها تعویض شوند. مرحله بعدی بالانس چرخ‌هاست. در طی پروسه بالانس چرخ‌ها تلاش می‌شود که توزیع وزن روی آن یکنواخت شود. برای این کار بخش‌هایی از لاستیک را که سنگین‌تر هستند پیدا می‌کنند و سپس با وزنه‌های کوچک سربی یا فلزی آن را متعادل می‌کنند.

پس از اتمام بالانس چرخ است که باید سراغ میزان فرمان رفت. هزینه میزان فرمان با دستگاه در سال ۱۴۰۵ از ۳۵۰ هزار تومان شروع می‌شود و بسته به خودرو و عوامل دیگر افزایش پیدا می‌کند.

سخن نهایی

هر ماشینی دیر یا زود به میزان فرمان نیاز پیدا می‌کند؛ زیرا بعضی موارد خاص مانند رانندگی در جاده و خیابان‌های ناهموار یا ضربات و تصادفات جزئی هم می‌تواند فرمان را از تنظیم خارج کند. بحث فرسودگی قطعات سیستم تعلیق و خوردگی و زنگ‌زدگی را نیز نباید فراموش کرد. در حال حاضر، بهترین روش برای میزان فرمان، روش کامپیوتری است که زوایا را با بالاترین دقت محاسبه می‌کند.