نگهداری نامناسب
لزوماً نگهداری نامناسب مالک ماشین شاید مستقیماً علت آتش گرفتن ماشین محسوب نشود. اما اگر مالک در توجه به نشانههایی که خودرو از خودش بروز میدهد بیتفاوت و تنبل باشد، میتواند احتمال آتشسوزی را افزایش دهد؛ چون معمولاً رایجترین دلیل آتشگرفتن خودروها همین مشکلات فنی است. اگرچه بسیاری از آنها ممکن است ناگهانی رخ دهند، اما درمقابل مشکلاتی هم هستند که نشانههایی مانند صدا، بو و… دارند.
تصادف
مشخصاً محل تصادفات، مستعدترین مکان برای آتشسوزی خودرو محسوب میشود. نواحی ضربهگیر اکثر خودروها بهخوبی طراحی شدهاند. بهطوری که بدنه و شاسی، نیروی ضربه ناشی از تصادف را جذب و از نقاط داخلی و خطرناک مانند موتور، باتری و حتی باک بنزین محافظت میکنند. اما خب، ایجاد نشتی سوخت، تولید گرمای زیاد و دود در تصادفات سختتر، اجتنابناپذیر است. ترکیب گرما و سوخت نشتپیداکرده احتمال وقوع آتشسوزی را افزایش میدهد.
باتریهای خودروهای برقی و هیبرید
مدتی از گرفتن جایزه غیررسمی «امنترین ماشین تاریخ» توسط یکی از خودروهای تسلا یعنی مدل S آن نگذشته بود، که یکی از آنها (در سال ۲۰۱۳) در سیاتل آمریکا آتش گرفت. اتفاق ناگواری بود، اما برای پرچمدار خودروهای برقی یعنی تسلا واقعاً فاجعه محسوب میشد. این خودرو در حال حرکت با سرعت بالا بود که جسمی خارجی به باتری آن برخورد کرد و باعث شد که باتری آن، مانند هر نوع باتری دیگر، جرقه بزند. اگرچه این نوع از آتشسوزی نادر است، اما از آن سال تا امروز چند بار دیگر نیز اتفاق افتاده است.
داغشدن بیش از حد مبدلهای کاتالیزوری
این بخش یکی از داغترین بخشهای خودرو است که در سرتاسر طول خودرو بهعنوان بخشی از سیستم اگزوز امتداد دارد. این مبدلها بیش از حد داغ میشوند، چون بیشتر از ظرفیتشان کار میکنند تا آلایندههای خروجی بیشتری را بسوزانند. به عبارت دیگر، اگر وضعیت موتور در حالت بهینهای نباشد (مثلاً شمعها فرسوده شده باشند و…)، موتور نمیتواند بنزین را بهدرستی بسوزاند و آلایندگی بیشتری وارد سیستم اگزوز میشود. در ادامه این مبدل هم باید کار بیشتر از ظرفیتش انجام دهد.
دمای این مبدل وقتی مسدود میشود، یا زمانی که بیش از حد کار میکند، میتواند به ۶۴۸ – ۸۷۱ تا ۱۰۹۳ درجه سلسیوس برسد! این دما نهتنها به خودش آسیب میرساند، ممکن است به هر چیزی که کنارش هست نیز سرایت کند. مثلاً وقتی خودرو در جایی که گیاهان بلندی دارد پارک میشود، امکان وقوع آتشسوزی وجود خواهد داشت. این مبدل خودش آتش نمیگیرد، اما میتواند عامل اشتعال محیط اطرافش شود. علت آتش گرفتن ماشین خاموش را شاید بتوان همین مورد دانست.
بیشتر بخوانید: علت دود سیاه ماشین چیست؟
دمای بیش از حد موتور
مانند مبدل، خود موتور هم اینگونه نیست که آتش بگیرد. بلکه میتواند آنقدر داغ شود که دمای مایعات مختلف مانند روغن موتور یا خنککننده تا حدی بالا برود که به بیرون از مخزنشان بپاشند. این مایعات روی سایر قطعات داغ ماشین میریزند و میتوانند مشتعل شوند.
پاشیدن مایعات
هر خودرو یا کامیونی انواع و اقسام مایعات اشتعالپذیر و بهشدت خطرناک را درون سیستم خود دارد؛ مانند گازوئیل، بنزین، روغن موتور، روغن گیربکس، روغن فرمان، روغن ترمز و حتی مایع خنککننده. این مایعات هنگام روشنبودن خودرو در حال چرخش در سیستمهای مختلف هستند و همهشان اگر شلنگ، مخزن یا لوله آنها ضربه بخورد، میتوانند آتش بگیرند. بااینحال، هرکدام که نشتی پیدا کنند، بهنوعی خودشان را چه در عملکرد خودرو و چه بهشکل ظاهری نشان میدهند.
خرابی سیستم برقی
شاید این مهمترین و رایجترین علت آتش گرفتن ماشین باشد. درباره باتری ماشینهای هیبرید و برقی که صحبت کردیم. چرخههای شارژ معمولی باتری سرب – اسیدی استاندارد یک خودرو میتوانند باعث تجمع گاز هیدروژن قابل انفجار در محفظه موتور شوند. همچنین، جریان الکتریکی تولیدشده توسط باتری (به همراه سیمکشی معیوب یا شل) میتواند جرقههایی ایجاد کند که بهسرعت مایع یا بخار نشتکرده را شعلهور کند. علت آتش گرفتن سیم کشی خودرو نیز میتواند به خاطر مواردی مانند سیمکشی فرسوده، نصب غیراصولی، اتصال کوتاه و… باشد.
نشتی سیستم سوخترسانی
نیازی به توضیح اضافی نیست که نشتی سوخت از ماشین چقدر میتواند خطرناک باشد. بنزین در دمای حدوداً ۴۳ درجه به بالا بهسرعت با یک جرقه ساده آتش میگیرد. ریختن یا نشت بنزین روی آهن داغ یا قطعات پلاستیکی نیز بهسادگی باعث آتشسوزی و گسترش آن میشود. درواقع، در این موقعیت اینکه بخواهیم مشخص کنیم کدام انرژی موجب انفجار آتش گرفتن بنزین و گاز در موتور اتومبیل میشود کار چندان سختی نیست. این انرژی شیمیایی موجود در سوختهاست که آتشسوزی را رقم میزند.
بیشتر بخوانید: علت کار نکردن ریموت ماشین و روش های برطرف کردن آن
۱۰ راه ساده برای جلوگیری از آتشگرفت ماشین
اگر اتفاقات غیرمترقبه را کنار بگذاریم، اقدامات بسیار سادهای وجود دارد که میتوانند مانع از وقوع این حادثه شوند:
- نگهداری منظم و دائمی را فراموش نکنید. در این سرویسهای دورهای خودرو، معمولاً مشکلات زودتر از موعد پیدا و حل میشوند.
- از کنار مشکلات کوچک، بیتفاوت عبور نکنید. صداهای غیرمعمول، نشتیهای کوچک و روشنشدن چراغهای چک حتی برای یک بار را هم نادیده نگیرید.
- پس از هر تصادف، ماشین را برای سرویس ببرید. مشخص نیست در تصادف دقیقاً چه اتفاقی افتاده است. حتی اگر آسیب خارجی نمیبینید، بهتر است ماشین را به تعمیرکار نشان دهید.
- هر نشتیای را سریع برطرف کنید. همانطور که اشاره کردیم، انواع مایعات اشتعالپذیر در خودرو وجود دارد که جلوگیری از آتشسوزی، توجه به وضعیت آنها را میطلبد.
- از کیفیت اجزای سیستم برقی مطمئن شوید. از مواردی مانند کیفیت و وضعیت باتری، سیمکشی و… اطمینان حاصل کنید.
- همیشه کپسول آتشنشانی در خودرو داشته باشید.
- موارد ایمنی هنگام سوختگیری در پمپ بنزین را رعایت کنید. علت آتش گرفتن ماشین در پمپ بنزین میتواند تخلیه الکتریسیته ساکن، نشت سوخت و جرقه بهوسیله تهسیگار باشد.
اقدامات مهم هنگام آتشسوزی خودرو
هنگامی که خودروی شما آتش گرفت، در وهله اول باید خونسردی خود را حفظ کنید و سریعاً اقدام کنید:
- اگر هنگام رانندگی آتش گرفت، سریع کنار بزنید، ماشین را خاموش کنید و از آن خارج شوید.
- اگر دود یا شعله آتش دیدید، کاپوت را باز نکنید، چون ممکن است ورود اکسیژن وضعیت را بدتر کند.
- اگر دود یا آتش سنگینی از خودرو خارج میشد، تا ۳۰ متر از آن فاصله بگیرید و بقیه خودروهای عبوری را نیز از این حادثه آگاه کنید. سپس با آتشنشانی تماس بگیرید.
- اگر آتش کم و قابل کنترل بود و کپسول آتشنشانی داشتید، آن را خاموش کنید. در غیر این صورت آن را به آتشنشانها بسپارید.
- اگر بعد از تصادف نشتی و دود مشاهده کردید، سریع از خودروها دور شوید.
- هرگز به رانندگی با خودرویی که از آن دود بلند میشود ادامه ندهید.
فهرستی از مواد قابل اشتعال در خودرو
در زیر تعدادی از موادی که یا بهطور پیشفرض در خودرو هستند و اشتعالپذیرند یا اینکه اگر آنها را در خودرو رها کنیم میتوانند باعث آتشسوزی شوند آورده شده است:
- بنزین؛
- گازوئیل؛
- گاز CNG؛
- گاز LPG؛
- روغن موتور؛
- روغن ترمز؛
- مایع هیدرولیک؛
- روغن گیربکس؛
- مایع کولر (در برخی خودروها)؛
- باتری سرباسید؛
- باتری لیتیومی (خودروهای هیبریدی و برقی)؛
- اسپری بدن یا خوشبوکننده هوا؛
- اسپری رنگ یا اسپری پنچرگیری؛
- الکل (ضدعفونیکننده یا شیشهشور حاوی الکل)؛
- فندک یا کبریت رهاشده در خودرو؛
- پاوربانک یا باتریهای یدکی لیتیومی؛
- وسایل برقی شارژی (مثل لپتاپ یا موبایل).
نتیجهگیری
رایجترین علت آتش گرفتن ماشین میتواند سیمکشیهای بد در خودرو و همچنین موارد مرتبط با نشت سوخت باشد. بااینحال، نمیتوان مواردی مانند رهاکردن اجسام اشتعالپذیر در خودرو بهخصوص در هوای گرم را نادیده گرفت. درنهایت، توجه به نشانههای کوچکی که ممکن است دورنمایی از خرابی بخشهای مختلف خودرو باشند، میتواند احتمال آتشگرفتن خودرو را بسیار کاهش دهد.
