علت دود سیاه اول صبح ماشین
در هوای سرد، اول صبح و در کل وقتی موتور سرد است، استارت که میزنیم، ECU بهطور خودکار سوخت بیشتری به موتور تزریق میکند تا فرایند گرمشدن آن سریعتر انجام شود. اما این سوخت اضافی ممکن است بهطور کامل نسوزد و به دود سیاه بدل شود. این دود پس از چند دقیقه با گرمشدن موتور از بین میرود و جای نگرانی نیست.
علت دود سیاه ماشین همراه با ریپزدن و لرزش موتور
اما اگر خروج دود سیاه ادامه پیدا کند، بوی بد یا غلظتی غیرطبیعی داشته باشد یا با ریپزدن و لرزش موتور همراه شود، پای مشکلی جدی در بین است و باید خودرو را به تعمیرکار متخصص نشان دهیم. در این حالت، علت دود سیاه و ریپ زدن ماشین میتواند یکی از این موارد باشد:
- خرابی سنسور دمای آب (CTS): اگر این سنسور دمای موتور را اشتباه و پایینتر از مقدار واقعی نشان دهد، ECU دائماً سوخت اضافی تزریق میکند و باعث خامسوزی میشود.
- خرابی یا کثیفی انژکتورها: انژکتورهای معیوب ممکن است بنزین را بیش از حد تزریق کنند یا پاشش یکنواختی نداشته باشند.
- فیلتر هوای کثیف: فیلتر هوا که کثیف باشد، هوای کمتری وارد موتور میشود و و نسبت هوا به سوخت به هم میخورد. درنتیجه، سوخت غلیظتر از حد معمول خواهد بود و دود سیاه تولید میشود.
- خرابی شمع یا سیستم جرقهزنی: جرقه هم اگر ضعیف باشد احتراق ناقص انجام میشود و بخشی از سوخت، نسوخته باقی میماند.
- وجود کربن در محفظه احتراق: کربن باقیمانده از قبل، ممکن است در زمان روشنکردن موتور آزاد شود و موجب خروج دود سیاه شود.
علت دود سیاه هنگام گازدادن
علت دود سیاه هنگام گاز دادن پراید، پژو و دیگر خودروها میتواند یکی از این موارد باشد:
- پاشش بیش از حد سوخت: اگر انژکتور و کاربراتور ایراد داشته باشند یا ECU تنظیم نباشد، بنزین زیادی وارد موتور میشود.
- اختلال در سیستم جرقهزنی: اگر شمع یا کویل خراب باشد، جرقهزنی ضعیف یا ناقص انجام میشود و سوخت بهدرستی در سیلندر نمیسوزد.
این ۲ مورد از دلایل اصلی خروج دود سیاه در هنگام فشردن پدال گاز هستند. اما مانند بخش قبل، فیلتر هوای کثیف یا مسدود و خرابی سنسورهای موتور (سنسور اکسیژن، مپ و دمای آب) هم میتواند سبب پیشامد این مشکل باشد.
بیشتر بخوانید: دلیل سفت شدن کلاچ چیست؟
علت دود سیاه ماشین کاربراتوری
دود سیاه در ماشینهای کاربراتوری مثل پرایدهای مدل قدیم (پراید کاربراتوری)، بیشتر به خاطر تنظیمنبودن نسبت ترکیبی سوخت و هواست؛ چون در این اتومبیلها تزریق سوخت بهصورت مکانیکی انجام میشود و باید کاربراتور بهطور دقیق و منظم کار کند. بنابراین، اگر تنظیمات کاربراتور به هم بخورد یا قطعات آن دچار مشکل شوند، موتور با سوخت غلیظ و احتراق ناقص مواجه میشود.
خرابی قطعات زیر در عملکرد کاربراتور مشکل ایجاد میکند:
- تنظیمنبودن سوزن یا پیچی هوا و بنزین: اگر کاربراتور زیاد بنزین وارد موتور کند و هوا کم باشد، مخلوط سوخت و هوا غلیظ میشود و احتراق ناقص خواهیم داشت.
- خرابی یا گیرکردن شناور کاربراتور: این قطعه میزان بنزین در محفظه را کنترل میکند و اگر درست عمل نکند، ممکن است بنزین بیش از حد وارد شود.
- سفتبودن ساسات (Choke) یا گیرکردن آن: ساسات وظیفه دارد در هنگام روشنکردن موتور سوخت بیشتری تأمین کند. اگر پس از روشنشدن موتور در حالت بسته باقی بماند، پاشش سوخت ادامهدار شده و باعث دود سیاه میشود.
- خرابی وایر و شمعها: خرابی این قطعات هم باعث ضعیفشدن جرقه و درنتیجه سوخت نسوخته میشود.
علت دود سیاه ماشین انژکتوری
برخلاف خودروهای کاربراتوری، در سیستم انژکتوری تزریق سوخت بهصورت الکترونیکی و تحت کنترل ECU (کامپیوتر مرکزی خودرو) انجام میشود. ECU با استفاده از دادههای دریافتی از سنسورهای مختلف، مقدار و زمان پاشش سوخت را تنظیم میکند.
بنابراین، علت دود سیاه ماشین پژو 405، علت خروج دود سیاه از اگزوز پژو پارس و درکل هر خودروی انژکتور دیگری میتواند به اختلال در عملکرد ECU و قطعات زیر مرتبط باشد:
- خرابی سنسور اکسیژن (O2): این سنسور میزان اکسیژن موجود در گازهای خروجی را اندازه میگیرد. اگر بهدرستی کار نکند، ECU تصور میکند اکسیژن کمتر از حد طبیعی است و بهاشتباه سوخت بیشتری تزریق میکند.
- خرابی سنسور مپ (MAP): این سنسور فشار یا حجم هوای ورودی به موتور را اندازه میگیرد و اگر اطلاعات غلط بدهد، مخلوط سوخت و هوا بهدرستی تنظیم نمیشود.
- کثیفی یا خرابی انژکتورها: انژکتورهای معیوب میتوانند باعث پاشش زیاد یا غیریکنواخت سوخت شوند.
البته همچون موارد پیش، خرابی شمعها و کویل، کثیفی و گرفتگی فیلتر هوا و نقص در رگولاتور فشار سوخت هم میتوانند در عملکرد ECU اثر بگذارند و علت دود سیاه ماشین انژکتوری باشند.
چگونه دود سیاه اگزوز را برطرف کنیم؟
اگر از اگزوز خودرو دود سیاه خارج میشود، اولین قدم این است که علت دقیق مشکل را شناسایی کنیم. در اغلب موارد، تشخیص و رفع این مشکل به تخصص، ابزار مناسب و دستگاه دیاگ نیاز دارد. بنابراین بهتر است برای جلوگیری از آسیبدیدگی بیشتر به موتور، خودرو را به تعمیرکار یا مکانیک متخصص نشان دهیم.
معمولاً برای رفع دود سیاه اگزوز این کارها انجام میشود:
- تمیزکردن یا تعویض انژکتورها؛
- بررسی و تست سنسورهای موتور؛
- تعویض یا تمیز کردن فیلتر هوا؛
- بررسی سلامت شمعها و کویلها؛
- بررسی فشار سوخت و عملکرد رگولاتور بنزین؛
- بررسی ECU با دستگاه دیاگ و رفع خطاهای احتمالی؛
- تنظیم دقیق کاربراتور (در خودروهای کاربراتوری)؛
- بررسی عملکرد ساسات در خودروهای قدیمی؛
- بررسی وایر شمعها و سیستم برق خودرو؛
- و استفاده از بنزین باکیفیت و استاندارد.
بیشتر بخوانید: ۹ علت آتش گرفتن ماشین و نحوه جلوگیری از آن را بشناسید
سایر انواع رنگ دود خودرو و معنای آنها
بعضی وقتها هم رنگ دودی که از اگزوز خارج میشود سیاه نیست. در این شرایط هم میتوان از رنگ دود به نوع مشکل پی برد و پیش از آنکه خرابی جدی به بار آورد، برای رفع آن اقدام کرد. در ادامه با رنگ دودها و معنای هریک آشنا میشویم:
دود بیرنگ
دود بیرنگ نشانۀ خوبی است؛ وقتی عملکرد موتور درست باشد، فرایند سوختسوزی بهشکلی طبیعی پیش میرود و بخار آب و گازهای حاصل از احتراق بهصورت بیرنگ از اگزوز خارج میشوند.
دود سفید
دود سفید در روزهای سرد سال بیشتر دیده میشود؛ در سیستم اگزوز یا هنگام استارت اولیه میعان بخار آب رخ میدهد و دود سفید از آن خارج میشود. زمانی که موتور گرم شد، دود دوباره به رنگ طبیعی خود برمیگردد.
البته اگر بهطور مداوم و با حجم زیاد دود سفید میبینیم، یعنی با مشکلی جدی روبهرو هستیم؛ به این معنا که مایع خنککننده به محفظۀ احتراق راه پیدا کرده است. این اتفاق میتواند در نتیجۀ خرابی واشر سرسلندر، ترک در سرسیلندر یا آسیبدیدگی خود سیستم خنککننده رخ داده باشد. بیتوجهی به این دود سفید میتواند به آسیبدیدن شدید موتور و کاهش عمر آن بینجامد.
دود آبی یا خاکستری
دود آبی یا خاکستری نشاندهنده ورود روغن موتور به محفظۀ احتراق است. در این حالت، روغن همراه با سوخت میسوزد و بهصورت دود آبی یا مایل به خاکستری از اگزوز خارج میشود. روغن سوزی توان موتور را کاهش میدهد و به قطعات داخلی آسیب میزند.
جمعبندی
همانطور که دیدیم، علت دود سیاه ماشین میتواند ناشی از مشکلات مختلفی باشد. برای حفظ سلامت موتور و جلوگیری از آسیبدیدگیهای جدی این مسئله را جدی بگیریم و در صورت بروز تغییر رنگ دور، خودرو را به تعمیرگاه ببریم.
بهتر است هنگام خرید خودرو هم به این موضوع دقت کنیم؛ چون یک مشکل فنی است و میتواند روی قیمت ماشین اثر بگذارد. در سرویس تخمین قیمت خودروی کارکردۀ اتو ابزار، میتوانید مشخصات اتومبیل را ذکر کنید تا قیمت تقریبی آن مشخص شده و معامله با اطمینان انجام شود.
