علت خرابی استپر موتور چیست؟

علت خرابی مکرر استپر موتور در درجه اول رسوب‌گرفتگی است. این قطعه در مسیر هوای ورودی و بخارات چرب کارتر (مخزن روغن موتور در بخش پایینی موتور) قرار دارد؛ به همین دلیل دوده و ذرات معلق به‌مرور روی آن می‌نشیند و باعث می‌شود سوزن استپر گیر کند یا به‌درستی حرکت نکند.

اما دلایل دیگری هم می‌توانند باعث خرابی استپر موتور شوند:

• خرابی سنسورهای مرتبط: ممکن است مشکل از خود استپر نباشد و سنسور دریچه گاز یا سنسور MAP ایراد داشته باشد. اگر این سنسورها اطلاعات دقیقی به ECU ارسال نکنند، استپر هم نمی‌تواند به‌موقع و به‌درستی عمل کند و درنتیجه عملکرد موتور دچار اختلال می‌شود.
• شست‌وشوی اشتباه: شستشوی استپر با مواد شوینده غیراستاندارد یا گرفتن فشار مستقیم آب به آن می‌تواند به قطعه آسیب بزند. متأسفانه برخی رانندگان بدون آگاهی کافی اقدام به تمیزکردن استپر می‌کنند و ناخواسته آسیب بیشتری به آن وارد می‌کنند.
• استفاده از قطعه بی‌کیفیت: گاهی هم در زمان تعویض استپر موتور، از قطعه بی‌کیفیت استفاده می‌شود که طول عمر کمی دارد و خیلی زود دوباره خراب می‌شود.
• فرسودگی طبیعی قطعه: استپر ماشین هم مانند سایر قطعات مصرفی، عمر مفید مشخصی دارد و بسته به کارکرد خودرو، پس از چند سال به‌تدریج فرسوده می‌شود و عملکرد آن ضعیف‌تر خواهد شد.

استعلام و پرداخت خلافی خودرو

علائم خرابی استپر موتور چیست؟

استپر خراب به‌طور معمول خود را با یکی از ۶ علائم زیر نشان می‌دهد:

نوسان دور موتور در حالت درجا

عقربه دور موتور در حالت درجا مدام بالا و پایین می‌رود. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که استپر نتواند مقدار هوای ورودی را به‌صورت ثابت تنظیم کند و موتور برای حفظ تعادل، دور خود را تغییر می‌دهد.

خاموش‌شدن خودرو هنگام رهاکردن پدال گاز

یکی دیگر از علائم خرابی استپر این است که وقتی در ترافیک یا پشت چراغ قرمز پا را از روی گاز برمی‌داریم، ماشین خاموش می‌شود. در این حالت استپر نمی‌تواند هوای کافی برای دور آرام تأمین کند و موتور از کار می‌افتد.

بیشتر بخوانید: دلیل خروج آب از اگزوز خودرو و راهکارهای رفع آن

بالاماندن غیرعادی دور موتور

پس از روشن‌کردن خودرو یا حتی در حالت توقف، دور موتور بی‌دلیل بالا می‌ماند (مثلاً روی ۲۰۰۰ دور). این نشانه معمولاً زمانی دیده می‌شود که سوزن استپر گیر کرده و در موقعیت باز باقی مانده است.

بد روشن‌شدن خودرو در هوای سرد

در هوای سرد، موتور برای روشن‌شدن به هوای کنترل‌شده و دقیق نیاز دارد. اگر استپر درست عمل نکند، خودرو با استارت‌های طولانی روشن می‌شود یا پس از روشن‌شدن، سریع خاموش می‌کند.

ریپ‌زدن خودرو در حرکت‌های آرام

در ترافیک یا حرکت با سرعت پایین، خودرو دچار لرزش یا ریپ می‌شود. علت آن می‌تواند ناهماهنگی در تنظیم هوای ورودی در دورهای پایین باشد.

افت شدید دور موتور هنگام روشن‌کردن کولر

به‌محض روشن‌کردن کولر یا چرخاندن فرمان هیدرولیک، فشار بیشتری به موتور وارد می‌شود. اگر استپر نتواند به‌سرعت واکنش نشان دهد و هوای بیشتری وارد کند، دور موتور افت می‌کند، خودرو می‌لرزد یا حتی خاموش می‌شود.

نحوه تست خرابی استپر موتور و رفع خرابی آن

اگر با علائمی مثل نوسان دور موتور، خاموش‌شدن خودرو در حالت درجا یا بالاماندن غیرعادی دور موتور روبه‌رو شدیم، بهترین کار این است که به تعمیرگاه مراجعه کنیم. تشخیص قطعی خرابی استپر موتور بدون ابزار تخصصی ممکن نیست؛ چون برخی از این نشانه‌ها می‌توانند به خرابی سنسورهای دیگر یا نشتی هوا هم مربوط باشند.

در تعمیرگاه، مکانیک متخصص با اتصال دستگاه دیاگ به ECU خودرو می‌تواند خطاهای ثبت‌شده مرتبط با دور آرام موتور و سیستم هوارسانی را بررسی کند، عملکرد لحظه‌ای استپر را مشاهده کند و از پاسخ‌گویی صحیح آن به واحد کامپیوتر مطمئن شود. اگر داده‌های ثبت‌شده در دستگاه غیرعادی باشد، خرابی قطعه تأیید می‌شود.

پس از اطمینان از خرابی، بسته به نوع ایراد می‌توان یکی از راهکارهای زیر را به کار برد:

شست‌وشوی استپر

ممکن است اصلاً نیازی نباشد که به دنبال پرس‌وجوی قیمت استپر موتور و خرید آن باشیم. اگر مشکل ناشی از رسوب و دوده باشد، با تمیزکردن استپر می‌توان عملکرد آن را به حالت عادی برگرداند. این کار باید با اسپری مخصوص انجام شود، نباید از مواد خورنده استفاده کرد و هنگام شست‌‌وشو هم نباید به سوزن استپر فشار وارد شود.

در کل می‌شود هر ۱۵ تا ۲۰ هزار کیلومتر استپر موتور را تمیز کنیم تا عمر استپر و موتور خودرو افزایش یابد.

پرداخت عوارض آزادراهی خودرو

روغن‌کاری استپر

روغن کاری استپر موتور رایج نیست و حتماً باید دفترچه خودرو دراین‌‌باره چک شود. فقط در برخی موارد خاص ممکن است تعمیرکاران مقدار کمی اسپری روان‌کننده مخصوص قطعات الکتریکی استفاده کنند. ازآنجاکه روغن‌های معمولی باعث جذب آلودگی بیشتر می‌شوند، به‌هیچ‌وجه توصیه نمی‌شوند.

تعویض

تعمیر استپر موتور ممکن نیست و تنها راهکار مطمئن در این شرایط، تعویض آن با یک نمونه باکیفیت و استاندارد است.

نکته: برخی افراد به دلیل خرابی‌های پی‌درپی به فکر حذف استپر می‌افتند. این کار استاندارد نیست و باعث می‌شود ماشین در هوای سرد به‌سختی روشن شود و هنگام استفاده از کولر یا چرخش فرمان، موتور لرزش شدیدی داشته باشد.

جمع‌بندی

در صورت خرابی استپر موتور علائمی مثل نوسان دور موتور، خاموش‌شدن در حالت درجا یا بالاماندن غیرعادی دور موتور دیده می‌شود. این اتفاق‌ها در خیابان‌های پرترافیک یا بزرگراه‌ها می‌تواند خطرناک باشد. پس نباید اجازه دهیم به این نقطه برسیم و بهتر است به‌طور منظم سرویس و تمیزکاری آن را در برنامه خود جای دهیم.