۶ علت‌ جانرفتن دنده اتومات

ازآنجاکه گیربکس اتومات مجموعه‌ای از سیستم‌های مکانیکی، هیدرولیکی و الکترونیکی است، اختلال در هرکدام از این بخش‌ها می‌تواند علت جا نرفتن دنده اتومات، سفت‌شدن یا گیرکردن آن باشد. اما اجازه بدهید کمی ریزبینانه‌تر موضوع دلایل این مشکل را بررسی کنیم:

کمبود یا افت کیفیت روغن گیربکس اتومات

اصلی‌ترین علت سفت شدن دنده اتومات یا جانرفتن آن، کمبود یا آلودگی روغن گیربکس است. روغن به ایجاد فشار هیدرولیک، روانکاری قطعات و انتقال درست قدرت کمک می‌کند. بنابراین اگر سطح آن پایین باشد یا به دلیل آلودگی خاصیت خود را از دست بدهد، فشار لازم برای درگیرشدن دنده‌ها تأمین نمی‌شود. درنتیجه ممکن است دنده در حالت روشن به‌سختی تغییر کند یا دنده عقب به‌درستی جا نرود.

علت حرکت نکردن ماشین اتومات در دنده عقب هم می‌تواند همین باشد. این مشکل در دنده دنا اتوماتیک و در کل خودروهای جدیدی که حساسیت بیشتری به کیفیت روغن دارند، بیشتر دیده می‌شود.

استعلام عوارض آزادراهی

فعال‌شدن قفل ایمنی دنده

در برخی خودروها برای افزایش ایمنی، سیستم قفل دنده یا قفل پارک طراحی شده است. این سیستم از حرکت ناخواسته خودرو جلوگیری می‌کند و تا ترمز فشرده نشود، اجازه نمی‌دهد خودرو از حالت پارک خارج شود. خرابی سوئیچ ترمز یا این سیستم ایمنی می‌تواند باعث گیرکردن دنده اتومات در حالت پارک شود.

وجود مشکل در کابل یا مکانیزم دسته دنده

در گیربکس‌های اتوماتیک کابل‌دار، دسته دنده از طریق یک کابل به گیربکس متصل می‌شود. اگر این کابل اتصال شل شود، تنظیم آن به هم بخورد یا دچار پارگی شود، فرمان انتخاب دنده به‌درستی به گیربکس منتقل نمی‌شود.

در این وضعیت معمولاً راننده با سفت‌شدن دنده اتومات مواجه می‌شود. گاهی هم دنده به حالت عقب (R) یا D نمی‌رود یا ممکن است به‌صورت ظاهری جا برود اما عمل نکند. این مشکل نسبتاً ساده است، اما در صورت بی‌توجهی به آن می‌تواند به گیربکس آسیب بزند.

خرابی سنسور موقعیت دنده

این سنسور، موقعیت دنده را تشخیص می‌دهد و به واحد کنترل گیربکس (ECU) اعلام می‌کند که دسته دنده در حالت P ،R ،N یا D قرار دارد. اگر این بخش خراب شود، گیربکس نمی‌تواند فرمان درستی دریافت کند. علت گیر کردن دنده اتومات در حالت پارک، واردنشدن دنده عقب یا دنده جلو و حرکت‌نکردن خودرو با وجود انتخاب دنده می‌تواند همین باشد.

خرابی سنسورها و واحد کنترل الکترونیکی

گیربکس‌های اتومات وابستگی زیادی به واحد کنترل الکترونیکی (ECU) دارند. سنسورهایی مثل سنسور سرعت، سنسور موقعیت دنده و فشار روغن هستند که اطلاعات حیاتی را به این واحد ارسال می‌کنند تا بتواند دستور لازم برای تعویض دنده را صادر کند.

در صورت ارسال اطلاعات اشتباه یا قطع ارتباط، ECU قادر به صدور فرمان صحیح برای تعویض دنده نخواهد بود. علت جا نرفتن دنده در حالت روشن در اغلب مواقع همین است. این مشکل در برخی موارد با دیاگ قابل تشخیص و رفع است.

خرابی یا گرفتگی سیستم هیدرولیک گیربکس

سیستم هیدرولیک وظیفه کنترل جریان روغن و درگیرکردن کلاچ‌ها و دنده‌ها را بر عهده دارد و می‌توان گفت قلب عملکرد گیربکس اتومات به حساب می‌آید. این سیستم از مبدل گشتاور، پمپ روغن، مجموعه‌ای از کانال‌ها، سوپاپ‌ها و شیرهای برقی تشکیل شده است. در صورت گرفتگی شیرها و کانال‌ها و خرابی هریک از اجزای این سیستم، دنده‌ به‌درستی درگیر نمی‌شود.

علت جا نرفتن دنده عقب، تأخیر در عوض کردن دنده ماشین یا گیرکردن دنده بین دو حالت مختلف می‌تواند اختلال در همین سیستم باشد.

خرابی و فرسایش کلاچ‌ داخلی گیربکس

در گیربکس‌های اتومات، مجموعه‌ای از کلاچ‌های داخلی وجود دارد که همان‌طور که گفتیم با فشار روغن هیدرولیک درگیر می‌شوند. این کلاچ‌ها هستند که دنده‌ها را فعال می‌کنند. اگر بسوزند، ساییده شوند یا لغزش داشته باشند، دنده به‌ظاهر جا می‌رود، اما چون انتقال قدرت انجام نمی‌شود، خودرو حرکتی نخواهد داشت.

علت گاز خوردن و حرکت نکردن ماشین اتومات هم می‌تواند از کلاچ‌ها باشد؛ وقتی کلاچ‌های داخلی فرسوده باشند، دور موتور بالا می‌رود (گاز می‌خورد)، اما نیرو به گیربکس و چرخ‌ها منتقل نمی‌شود. در این حالت معمولاً گیربکس به تعمیر اساسی نیاز دارد.

پرداخت خلافی خودرو

نحوه رفع مشکل جانرفتن دنده اتومات

رفع مشکل جانرفتن دنده اتومات، همیشه به رفع خرابی قطعات و تعویض آن‌ها ختم نمی‌شود؛ پس باید پیش از هر اقدامی علت اصلی آن را به‌درستی تشخیص دهیم. در بسیاری از موارد، با یک‌سری اقدامات ساده‌ می‌توان این ایراد را برطرف کرد:

• اول سطح و کیفیت روغن گیربکس را چک کرده و در صورت لزوم برای تعویض یا شارژ آن اقدام کنیم.
• اگر دنده در حالت پارک گیر کرده است، سیستم قفل ایمنی دنده و سوئیچ ترمز را بررسی کنیم.
• در مرحله بعد، کابل و مکانیزم دسته دنده را از نظر تنظیم و سلامت چک کنیم.
• و در صورت مشاهده خطاهای الکترونیکی به دنبال دیاگ‌زدن و همچنین بررسی سنسورها و واحد کنترل الکترونیکی باشیم.
• اما درنهایت بهتر است بررسی علت جا نرفتن دنده اتومات و رفع آن را به یک تعمیرکار متخصص بسپاریم؛ زیرا تشخیص به‌موقع مشکل اصلی و رسیدگی سریع به آن، از افزایش هزینه‌ها و بروز آسیب‌های جدی‌تر جلوگیری می‌کند.

جمع‌بندی

علت جا نرفتن دنده اتومات می‌تواند از مشکلات ساده‌ای مثل کمبود روغن یا به‌هم‌خوردن تنظیم کابل دسته دنده شروع شود و تا ایرادهای پیچیده‌تری مانند خرابی سنسورها، اختلال در واحد کنترل الکترونیکی یا فرسایش اجزای داخلی گیربکس ادامه پیدا کند.

ازآنجاکه بسیاری از این مشکلات، علائم ظاهری مشابهی دارند، تشخیص دقیق علت بدون بررسی تخصصی ممکن نیست. بنابراین، در پایان باز هم توصیه می‌‌کنیم در صورت مشاهده هر مشکلی در جارفتن دنده، خودرو را سریع پیش متخصص ببرید. از رانندگی با این وضعیت هم بپرهیزید، چون ممکن است به آسیب‌های جدی و پرهزینه منجر شود.