چگونه بفهمیم موتور قفل کرده است؟
راههای تشخیص گیرپاژ موتور مشخصاً توجه سریع به نشانههایی است که در ماشین ظاهر میشود. بعضی نشانههای گیرپاژ کردن هستند که تقریباً از نشانههای ابتدایی محسوب میشوند. طوری که در این مواقع هنوز امکان جلوگیری از آسیبهای شدیدتر و نجات موتور وجود دارد. بااینحال، همه موارد زیر نمیتواند صرفاً به خاطر قفلشدن موتور باشد، اما باید به این نشانهها قبل از اینکه آسیبی جدی بزنند توجه کرد:
- کشش ناپایدار، تکان هنگام شتابگیری و کاهش قدرت موتور؛
- صدای تقتق، ساییدگی و صدای برخورد فلز با فلز؛
- لرزشهایی که بهویژه در دور آرام موتور محسوس هستند؛
- افزایش دما و نمایش هشدار در داشبورد؛
- روشنشدن چراغ فشار روغن یا چراغ چک موتور؛
- بوی روغن سوخته و افزایش دود؛
- کاهش سطح روغن بدون وجود نشتی قابل مشاهده؛
- تأخیر در استارت موتور و روشنشدن سخت یا طولانی.
اما نشانههای قطعی قفلشدن موتور که به احتمال زیاد نیازمند تعمیرات تخصصیتر و هزینهبردارتر است شامل موارد زیر میشود:
- موتور ناگهان خاموش میشود و به استارت مجدد واکنشی نشان نمیدهد.
- استارت عمل میکند و رله کلیک میکند، اما میللنگ نمیچرخد.
- ممکن است قبل از خاموششدن موتور صدای برخورد فلزی شدید شنیده شود.
- خودرو ممکن است بدون هشدار در حین حرکت متوقف شود.
در این موارد تلاش پیوسته برای استارتزدن میتواند باعث آسیبرسیدن به خودرو شود.
۶ علت قفل شدن موتور
قفل شدن موتور خودرو لزوماً همیشه با یک صدای شدید خودش را نشان نمیدهد و میتواند ذرهذره خودش را نشان دهد. شناخت درست علت قفل کردن میتواند قبل از وقوع حادثه، از آسیبهای بیشتر جلوگیری کند. دلایل گیرپاژ ماشین را میتوان در ۶ مورد زیر جمعبندی کرد:
کمبود یا نبود روغن موتور
مسبب اصلی گیرپاژکردن موتور نبود روغن است. وقتی اصلیترین وظیفه روغن موتور روغنکاری اجزای مکانیکی موتور مانند پیستونها، میللنگ و بلبرینگهاست، در نبود آن اصطکاک بالا میرود و دما بهشدت افزایش پیدا میکند. این دو اتفاق باعث چسبندگی اجزا و در ادامه شکستن آنها میشود.
بیشتر بخوانید: بهترین دور موتور برای تعویض دنده (راهنمای کامل)
روغن قدیمی و لجنشده
روغنهایی که عمرشان به پایان رسیده، کثیف شدهاند و کیفیتشان از دست رفته، مشخصاً قدرت روانکاریشان نیز از بین میرود. در طول زمان این روغن کارایی خود را کاملاً از دست میدهد و حالت لجنمانند میگیرد. این وضعیت در مجراهای مختلف موتور انسداد ایجاد میکند و با حذف روانکاری، اجزای موتور از کار میافتند.
گرمشدن بیش از حد موتور
اگر موتور در حالتی که بیش از حد گرم شده در درازمدت مورد استفاده قرار بگیرد، میتواند اجزای کلیدی آن مانند پیستونها، سیلندرها یا واشر سرسیلندر را خم کند یا به آن آسیب بزند. این اتفاق درنهایت میتواند باعث انبساط و تغییر اندازه این اجزا شود. گرمشدن بیش از حد موتور میتواند به خاطر یک یا چند عامل زیر باشد:
- نشتی مایع خنککننده یا پایینبودن سطح آن؛
- خرابی ترموستات؛
- خرابی پمپ آب؛
- گرفتگی رادیاتور؛
- ازکارافتادن فن خنککننده؛
- رانندگی با سطح روغن پایین؛
- بیتوجهی به چراغ هشدار دمای موتور.
خرابیهای مکانیکی
بعضیاوقات یکی از اجزای داخلی مانند شاتون، رینگ پیستون یا میلسوپاپ از کار میافتد که میتواند باعث قفلشدن ناگهانی و فاجعهبار شود. این اتفاق کاملاً ناگهانی و بدون هشدار قبلی رخ میدهد و معمولاً به خاطر عدم نگهداری درست یا فرسودگی فلز اتفاق میافتد.
قفلشدن هیدرولیکی (هیدرولاک)
هیدرولاک زمانی رخ میدهد که آب به محفظه احتراق موتور نفوذ کند. از آنجا که آب نمیتواند فشرده شود، این وضعیت مانع کاملشدن حرکت پیستون میشود و باعث گیرپاژ ناگهانی موتور شده و اغلب به خمشدن یا شکستن قطعات داخلی و درنهایت قفل شدن موتور خودرو منجر میشود.
زنگزدگی یا خوردگی (در اثر نگهداری طولانیمدت)
ماشینهایی که ماهها یا سالها استارت نمیخورند، ممکن است بهخاطر زنگزدگی یا خوردگی گیرپاژ کنند. بهویژه اگر این خودروها در شرایط محیطی مرطوب بدون انجام اقدامات احتیاطی نگهداری شوند؛ زیرا رطوبت میتواند از طریق واشرها، شیرها و اگزوز و… نفوذ کرده و فلز را درگیر خوردگی و زنگزدگی کند.
آیا امکان رفع قفل شدن موتور ماشین وجود دارد؟
همانطور که پیشتر هم به آن اشاره کردیم، در مشکلات جزئی مانند رانندگی کوتاهمدت بدون روغن و گرمشدن زیاد موتور، آسیب حداقلی به بلبرینگها و خوردگی سطحی و… تعمیرکار متخصص میتواند موتور را تعمیر کند. اما در مواقعی که آسیب بسیار شدید باشد، طوری که موتور از جای خودش تکان خورده و عملاً استاندارد لازم را از دست داده است، شاید تعمیر آن به این سادگیها ممکن نباشد یا هزینه هنگفتی پیدا کند.
هزینه قفل شدن موتور ماشین در زمان نگارش این مطلب در کمترین حالت برای ماشینهای مدل پایین از حدود ۱۲ تا ۱۵ میلیون تومان آغاز میشود. برای مدلهای بالاتر و آسیبهای شدیدتر طبیعتاً این هزینه نیز افزایش پیدا میکند.
نتیجه نهایی
قفل شدن موتور خودرو در وهله اول به خاطر سهلانگاری و عدم نگهداری درست از ماشین رخ میدهد؛ جایی که از خودرو بدون روغن استفاده میشود و به نشانههایی مانند چراغ روی داشبورد، صداهای عجیب و غریب و سایر مواردی که هشداردهنده هستند، بیتوجهی میشود. در صورت گیرپاژکردن ماشین، اگرچه در موارد خاص، موتور با هزینه کم قابل تعمیر است، اما در موارد شدید، هزینههای بسیار زیادی میتواند داشته باشد.
