افزایش مصرف سوخت
برای اتومبیلهای دستی و دنده اتوماتیک این کار باعث افزایش مصرف سوخت میشود؛ زیرا وقتی ماشین در دنده به سرازیری میرسد، از آنجا که پای شما دیگر روی پدال گاز نیست، سیستم سوخترسانی موتور، تزریق سوخت را متوقف میکند. اما وقتی در حالت خلاص در سرازیری رانندگی میکنید، درواقع ماشین انگار حالت درجا دارد و در این حالت سوخت همچنان به موتور پمپ میشود تا دور موتور را در حالتی ثابت حفظ کند.
با این کار نهتنها مصرف سوخت بیشتر میشود، بلکه برای اجزای موتور نیز میتواند بسیار خطرناک و آسیبزا باشد. در مطالعهای که وزارت انرژی آمریکا در سال ۲۰۱۵ انجام داد، مشخص شد که خودروهای جمعوجور در حالت درجا بین ۳.۷ تا ۷.۶ لیتر بنزین مصرف میکنند.
چرا حرکت با دنده خلاص ممنوع است؟
نگاه ثانویه این است که حرکت با دنده خلاص در سرازیری از لحاظ منطقی ممنوع است. کنترل ماشین در دنده خلاص به خوبی حالتی که در دنده است نخواهد بود؛ زیرا در حالت دنده، خودرو از ترمز موتوری بهره میبرد و راننده کنترل بیشتری بر سرعت و پایداری خودرو دارد، درحالیکه در دنده خلاص فشار بیشتری به سیستم ترمز وارد میشود و کنترل خودرو کاهش مییابد.
آیا حرکت با دنده خلاص در سرازیری غیرقانونی است؟
خیر؛ در لیست تخلفاتی که پلیس راهور ارائه کرده است، از این کار نامی برده نشده است. اما از آنجا که در این حالت کنترل خودرو را از دست میدهید یا حداقل کنترل شما بر ماشین کم میشود، ممکن است با انحراف به چپ یا سرعت غیرمجاز تصادف کنید و مقصر شناخته شوید.
راههای جایگزین صرفهجویی در مصرف سوخت
حالا که از مضرات حرکت با دنده خلاص در سراشیبی کاملاً آگاه شدیم، بهتر است بهجای تست این روش، سراغ کارهایی برویم که بهطور قطع باعث کاهش مصرف سوخت میشوند و ایمنی ما را هم به خطر نمیاندازند:
- یکی از راهها کنترل باد لاستیکهاست. طبق پژوهشها، کمشدن باد لاستیکها بیش از PSI ۱۰ میتواند بهینگی مصرف سوخت را تا ۱۰درصد کاهش دهد.
- روش دیگر، رانندگی با سرعت ثابت در بزرگراههاست. استفاده از کروز کنترل در ماشینهای بهروزتر میتواند این کار را برای شما انجام دهد.
- نکته بعدی در این مورد هم بالاکشیدن پنجرهها در سرعتهای زیاد است؛ زیرا اصطکاک بین باد و بدنه ماشین کمتر میشود و موتور با تلاش کمتری (یعنی سوخت کمتری) فعالیت میکند.
در سراشیبی با چه دنده ای حرکت کنیم؟
حالا که متوجه شدیم حرکت با دنده خلاص در سرازیری چیزی جز ضرر و زیان ندارد، پس سؤالی که پیش میآید این است که در سرازیری با دنده چند حرکت کنیم؟
- در ماشین اتومات: در خودروهای دنده اتوماتیک باید دنده را در حالت ۲، ۳ (که دنده را محدود به دنده ۲ یا ۳ میکند) یا L (دنده را خیلی پایین نگه میدارد) قرار داد. اگر این ۳ حالت در آن خودرو نبود، میتوان به حالت دستی تغییر داد یا با استفاده از +/- دنده را کاهش داد. اما سیستم بسیاری از خودروهای اتوماتیک نیز وضعیت دنده را در سراشیبی بهشکل خودکار مدیریت میکنند.
- در ماشین دندهدستی: در این ماشینها هم باید دنده را در ۲ یا ۳ نگه داشت.
با انتخاب دنده سنگین، بهنوعی دارید از ترمز موتور استفاده میکنید. اگر در سراشیبی احساس کردید سرعتتان دارد بیشتر میشود، بهجای اینکه فقط دائماً از ترمز پایی استفاده کنید، میتوانید یک دنده کاهش دهید. اگر هم به استفاده از ترمز پایی نیاز شد، از آن بهطور متناوب و بهآرامی استفاده کنید.
در سربالایی با دنده چند حرکت کنیم؟
اگر بخواهیم به نحوه تعویض دنده در سربالایی هم اشارهای بکنیم، باید بگوییم که در ماشین اتومات حالت D دنده معمولاً در شیبهای رو به بالای متوسط کار را راه میاندازد. اما برای سربالاییهای تندتر ۲ یا حالت M مناسبتر است. در خودروهای دستی هم شروع حرکت باید با دنده یک باشد. برای شیبهای تندتر دنده ۲ یا ۳ هم ممکن است جواب دهد. اگر در دنده ۳ یا ۲ ماشین خیلی زور میزند و دور موتور خیلی افت میکند، باید دنده را سنگینتر کنید.
چه موقع باید دنده را خلاص کرد؟
حالا که همه جوانب حرکت با دنده خلاص در سرازیری را بررسی کردیم، بهتر است بررسی کنیم این دنده خلاص کجاها واقعاً باید استفاده شود:
- هنگام ایستادن و وقتی که میخواهیم توقف طولانی داشته باشیم.
- قبل از روشنکردن ماشین.
- هنگام هلدادن ماشین خاموش.
- بعضی توقفهای کوتاه که نمیخواهیم در آنها کلاچ را نگه داریم.
نتیجهگیری
در این مطلب گفتیم که حرکت با دنده خلاص در سرازیری بههیچوجه توصیه نمیشود؛ زیرا هم مصرف سوخت را افزایش میدهد و هم کنترل شما بر ماشین کم میشود. همچنین، به این اشاره کردیم که در سراشیبی با چه دنده ای حرکت کنیم، که در خودروهای اتوماتیک حالت L و در خودروهای دستی دنده ۲ یا ۳ ایدئالترین حالت خواهد بود.
