گیربکس اتوماتیک (Automatic Transmission)
در گیربکس اتوماتیک، تعویض دنده بدون دخالت راننده و توسط سیستم هیدرولیک یا الکترونیکی انجام میشود. انواع آن بهصورت زیر است:
- AT: اتوماتیک هیدرولیکی؛
- CVT: پیوسته متغیر؛
- DCT: دوکلاچه؛
- AMT: اتوماتیکشده.
هرکدام از این انواع مزایا و معایب خاص خود را دارند و در همه آنها احتمال تقهزدن گیربکس وجود دارد.
تفاوت گیربکس دستی و اتومات
برای درک بهتر علت تقه زدن گیربکس اتومات و دستی لازم است تفاوتهای ساختاری این دو نوع گیربکس را بشناسیم.
| ویژگی | گیربکس دستی | گیربکس اتومات |
|---|---|---|
| تعویض دنده | توسط راننده | خودکار |
| وجود کلاچ | دارد | ندارد (تورککانورتر جایگزین است) |
| مصرف سوخت | کمتر | بیشتر |
| هزینه تعمیر | پایینتر | بالاتر |
| پیچیدگی ساختار | ساده | پیچیده |
| احتمال تقهزدن | کمتر | بیشتر |
علت تقه زدن گیربکس اتومات چیست؟
تقهزدن گیربکس اتومات میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. این مشکل معمولاً هنگام تعویض دنده، شروع حرکت یا قراردادن دنده در حالت R رخ میدهد. اما موارد زیر از اصلیترین دلایل تقهزدن گیربکس اتومات است:
کمبود یا خرابی روغن گیربکس
مهمترین علت تقه زدن گیربکس اتومات، کمبود یا کهنهشدن روغن گیربکس است. اگر روغن کم باشد یا کیفیت خود را از دست داده باشد:
- تعویض دنده با ضربه انجام میشود.
- گیربکس داغ میکند.
- تأخیر در حرکت اولیه ایجاد میشود.
خرابی تورککانورتر
تورککانورتر نقش کلاچ را در گیربکس اتوماتیک ایفا میکند. خرابی آن باعث مشکلات زیر میشود:
- ضربه هنگام شروع حرکت؛
- لرزش در سرعتهای پایین؛
- تقهزدن در تعویض دنده.
خرابی شیرهای برقی (Solenoid)
شیرهای برقی مسئول کنترل فشار روغن هستند. این قطعات با هدایتکردن روغن بهسمت گیربکس به آن فرمان میدهند که با چه قدرت و دندهای ماشین حرکت کند. حال اگر یکی از آنها گیر کند یا بسوزد، گیربکس هنگام تعویض دنده ضربه میزند.
بیشتر بخوانید: ۵ علامت داغ شدن گیربکس اتومات و دنده ای
خرابی سنسورهای گیربکس
سنسور سرعت، سنسور فشار و سنسور دمای روغن در عملکرد گیربکس نقش حیاتی دارند. خرابی هرکدام باعث ایجاد تقه زدن گیربکس در شروع حرکت یا هنگام تعویض دنده میشود.
مشکلات نرمافزاری TCU
گاهی مشکل از سختافزار نیست و تعمیر گیربکس ماشین یک آپدیت نیاز دارد. اگر علت تقهزدن گیربکس به واحد کنترل گیربکس (TCU) برگردد، آپدیتنبودن یا خطای نرمافزاری باعث ضربهزدن گیربکس شده است.
خرابی دستهموتور و دستهگیربکس
اگر دستهموتور یا دستهگیربکس پاره شده باشد، هنگام تعویض دنده یا گازدادن، ضربه شدیدی احساس میشود.
گاهی راننده علاوه بر ضربه، صدای تقه نیز میشنود که معمولاً ناشی از خرابی قطعات مکانیکی داخلی گیربکس است.
علت تقه زدن گیربکس اتومات در شروع حرکت چیست؟
اگر خودرو هنگام حرکت اولیه ضربه میزند، معمولاً به دلایل زیر است:
- خرابی تورک کانورتر؛
- کمبود روغن؛
- خرابی شیر برقی؛
- خرابی دستهموتور؛
- داغشدن گیربکس.
علت تقه زدن گیربکس اتومات در دنده عقب چیست؟
علت تقه زدن گیربکس اتوماتیک، زمانی که خودرو را به حالت دنده عقب درمیآوریم، موارد زیر هستند:
- فشار نامناسب روغن؛
- خرابی سلونوئید مخصوص دنده R؛
- خرابی تورککانورتر؛
- خرابی دستهموتور؛
- تأخیر در درگیری دندهها.
در خودروهایی مانند جک، تارا، دنا پلاس و گیربکس سانتافه این مشکل بیشتر گزارش شده است.
رفع تقه زدن گیربکس اتومات
برای رفع مشکل، ابتدا باید علت دقیق مشخص شود. بهترین روشها عبارتاند از:
- تعویض روغن گیربکس با دستگاه: تعویض کامل روغن (Flush) معمولاً ۵۰ تا ۷۰ درصد مشکلات را رفع میکند.
- بررسی و تعمیر سلونوئیدها: در صورت خرابی باید تعویض یا سرویس شوند.
- آپدیت TCU: در بسیاری از خودروهای جدید، آپدیت نرمافزاری مشکل را رفع میکند.
- بررسی تورککانورتر: در صورت خرابی باید تعمیر یا تعویض شود.
- مراجعه به تعمیرگاه گیربکس تخصصی: به دلیل حساسیت گیربکس اتومات، مراجعه به تعمیرگاه معتبر ضروری است.
علت تقهزدن گیربکس دستی چیست؟
اگرچه گیربکس دستی کمتر دچار ضربه میشود، اما دلایل زیر میتواند باعث تقهزدن آن شود:
- خرابی کلاچ: کلاچ نیمسوز یا تنظیمنبودن آن باعث ضربه هنگام تعویض دنده میشود.
- خرابی دندهها: سایش چرخدندهها یا خرابی سینکرونایزر باعث تقه هنگام جازدن دنده میشود.
- خرابی دستهموتور: در گیربکس دستی نیز خرابی دسته موتور باعث ضربه شدید هنگام گازدادن میشود.
- روغن گیربکس نامناسب: روغن غیراستاندارد یا کمبود روغن باعث خشکی دندهها و ضربه میشود. روغن مناسب میتواند تا ۵۰درصد ضربهها را کاهش دهد.
نقدی با تخفیف و قسطی بدون پیش پرداخت
راههای رفع تقهزدن گیربکس دستی
برای رفع تقهزدن گیربکس دستی باید علت را مرحلهبهمرحله بررسی کرد:
- بررسی و تنظیم کلاچ؛
- تنظیم ارتفاع پدال؛
- بررسی سیم کلاچ؛
- تعویض صفحه، دیسک و بلبرینگ در صورت نیمسوزبودن.
پس از علتیابی، اقدامات زیر میتواند به رفع تقهزدن گیربکس دستی کمک کند:
- تعویض روغن گیربکس با روغن استاندارد؛
- تعویض سینکرونایزرها؛
- تعمیر دستهموتور و دستهگیربکس؛
- رفع خرابی پلوسها و اتصالات انتقال قدرت؛
- تنظیم مکانیزم تعویض دنده؛
- اصلاح سبک رانندگی (رهانکردن ناگهانی کلاچ، تعویض دنده صحیح، پرهیز از نیمکلاچ طولانی).
جمعبندی
شناخت دقیق علت تقه زدن گیربکس اتومات یا دنده اتوماتیک نقش مهمی در جلوگیری از خرابیهای سنگین دارد. کمبود روغن، خرابی تورککانورتر، مشکلات سلونوئیدها و خرابی دستهموتور از مهمترین دلایل این مشکل هستند. همچنین، در گیربکس دستی نیز خرابی کلاچ، روغن نامناسب و سایش دندهها میتواند باعث تقه شود. توجه به سرویسهای دورهای، استفاده از روغن استاندارد و مراجعه به تعمیرگاه تخصصی بهترین راه برای جلوگیری از این مشکل است. اگر خودروی شما هنگام شروع حرکت، تعویض دنده یا در دندهعقب ضربه میزند، بهتر است هرچه سریعتر علت را بررسی کنید تا از آسیبهای جدیتر جلوگیری شود.
