گرمکردن خودرو قبل از حرکت
هوای سرد گیربکس را تحتتأثیر قرار میدهد. وقتی که دما پایین است، دمای همه بخشهای ماشین ازجمله روغن گیربکس نیز پایین است و به این ترتیب غلیظتر میشود و نمیتواند عمل روغنکاری را بهخوبی انجام دهد. اگر در این دما رانندگی را بهسرعت شروع کنید، سرعت فرسودگی دنده اتومات بیشتر میشود. برای افزایش طول عمر گیربکس اتوماتیک در مقابل هوای سرد:
- درجا روشن گذاشتن ماشین: اگرچه انجام این کار زیاد توصیه نمیشود، اما در حد چند دقیقه درجا کار کردن به روغن گیربکس اجازه میدهد که حالت روانی خود را به دست بیاورد.
- از رسیدن به دور موتور بالا در ابتدای رانندگی خودداری کنید: گازدادن شدید در ابتدای رانندگی که دور موتور را بالا میبرد، به ایجاد مشکل منجر میشود. بهتر است کمی رانندگی کنید تا کمکم خودرو گرم شود و فشار روی گیربکس کاهش پیدا کند.
عدم حمل اضافهبار
گیربکس خودرو برای تحمل وزن مشخصی طراحی شده که حتماً در مشخصات ماشین به آن اشاره شده است. بارگذاری بیش از ظرفیت خودرو فشار مضاعفی به گیربکس میآورد و باعث گرمشدن زیادتر از حد آن و درنهایت فرسودگی سریعتر آن میشود. این موضوع وقتی بیشتر اهمیت پیدا میکند که معمولاً از خودرو برای جابهجاکردن بارهای سنگین استفاده میکنید. عمر مفید گیربکس اتومات در این حالت بهشدت کاهش پیدا میکند. برای جلوگیری از این اتفاق:
- در وهله اول حواستان به ظرفیت بار مجازی که ماشین میتواند حمل کند باشد.
- باری را که حمل میکنید تا حد امکان به شکل مساوی در خودرو قرار دهید و توزیع کنید. در غیر این صورت، گیربکس باید سختتر از حد معمولش کار کند.
- اگر چارهای جز حمل بار با خودرو ندارید، نصب یک خنککننده کمکی گیربکس میتواند اقدام مناسبی باشد. این قطعه از بیش از حد گرمشدن گیربکس (بهویژه در فصول گرم) جلوگیری میکند.
توجه به هشدارهای گیربکس
هشدارهای مختلفی میتواند نشان از خرابی گیربکس داشته باشد؛ از صداها و لرزشهای عجیب و غریب گرفته تا نقص آشکار در عملکرد آن. توجه به این نشانهها روند عیبیابی و تعمیر گیربکس را سادهتر میکند.
- اگر بدون اینکه گاز بدهید یا سرعتتان کم شود، ناگهان دنده را عوض کنید، ممکن است ماشین دچار لغزش (Slippage) شده باشد. دلیل این اتفاق میتواند کمبود روغن گیربکس یا فرسودگی داخلی خود اجزای گیربکس باشد.
- صداهایی مانند زوزه، تقتق یا سایش هنگام رانندگی میتواند نشان از خرابی گیربکس باشد.
- اگر تعویض دنده با تأخیر صورت گرفت، بهخصوص وقتی دنده را از حالت P به D تغییر میدهید، میتواند به خاطر خرابی داخلی یا مشکلات مرتبط با روغن گیربکس باشد.
جدول راهکارهای افزایش عمر مفید گیربکس اتومات
در جدول زیر بهطور خلاصه به همه راهکارهایی که باعث افزایش عمر مفید گیربکس و مشخصاً کاهش نیاز به تعمیرات میشود، اشاره شده است:
| راهکار افزایش عمر مفید گیربکس اتومات | توضیح |
|---|---|
| گرمکردن خودرو | دمای پایین به گیربکس آسیب میزند. در هوای سرد، اجازه دهید خودرو چند دقیقه گرم شود و چند کیلومتر اول را آرام رانندگی کنید. |
| خنککننده گیربکس | رانندگی تهاجمی، یدککشیدن و رانندگی در جادههای کوهستانی گیربکس را داغ میکند. نصب خنککننده کمکی، عمر آن را افزایش میدهد. |
| سیستم خنککننده موتور | اگر موتور داغ کند، میتواند گیربکس را نیز بیش از حد گرم کند. مراقبت از سیستم خنککننده موتور برای گیربکس نیز حیاتی است. |
| فیلتر خارجی | فیلترهای داخلی اغلب توریشکل هستند و ذرات ریز را عبور میدهند. نصب یک فیلتر خارجی میتواند این آلایندهها را حذف کند. |
| استفاده از ترمز پارک | در سراشیبیها، اتکا به حالت P (پارک) به اجزای داخلی گیربکس فشار میآورد. همیشه از ترمز دستی استفاده کنید. |
| رانندگی آرام | شتابگیریهای ناگهانی و رانندگی پرفشار، باعث افزایش سایش، لغزش و کاهش عمر گیربکس میشود. |
| توقف کامل قبل از تغییر جهت | قبل از جابهجایی بین دنده عقب (R) و دنده جلو (D) (مثلاً هنگام پارککردن)، حتماً کاملاً متوقف شوید. تغییر دنده هنگام حرکت، فشار شدیدی به گیربکس میآورد. |
| سرویس منظم | روغن و فیلتر گیربکس باید بهطور منظم تعویض شوند (معمولاً هر ۸۰ تا ۱۰۰ هزار کیلومتر)، حتی اگر گیربکس از نوع Sealed باشد. |
| استفاده از روغن مصنوعی | در سرویس بعدی، در صورت سازگاری، از روغن گیربکس سینتتیک (مصنوعی) استفاده کنید. این روغنها مقاومت بسیار بیشتری در برابر سرما و گرمای شدید دارند. |
خرابی گیربکس در بسیاری موارد میتواند به خاطر یکی از اجزایش مانند شیر برقی گیربکس، توربین آن یا حتی ساعت گیربکس (TCU) باشد. هرکدام از این اجزا اگر دچار خرابی شوند، عملکرد گیربکس دچار اختلال خواهد شد. چه گیربکسهای اتومات معمولی و چه انواع خاص آن مانند گیربکس cvt به سرویس منظم و استفاده از روغن مخصوص و مناسب نیاز دارند تا درنهایت بتوانند عملکرد درستی داشته باشند و عمرشان هم کاهش پیدا نکند.
بااینحال، اگرچه عمر مفید گیربکس را عوامل مختلفی مانند کیفیت آن، نحوه نگهداری و رانندگی تعیین میکند، اما بهطور کلی عمر مفید گیربکس اتومات را حدودا ۳۵۰ هزار کیلومتر و عمر مفید گیربکس دستی را نیز بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار کیلومتر در نظر میگیرند.
هزینه تعمیر گیربکس در سال ۱۴۰۵
هنگام نگارش این مطلب، هزینه تعمیر گیربکس برای خودروهای اتومات تا حدود ۱۲ میلیون تومان متغیر است. این عدد برای خودروهای دستی مقداری کمتر و در حدود ۱۰ میلیون تومان است. بااینحال، این اعداد صرفاً دستمزد تعمیر هستند و شما باید هزینه تهیه هر قطعهای را که نیاز است نیز به این مبالغ اضافه کنید.
نتیجهگیری
عمر مفید گیربکس اتومات حدوداً ۳۵۰ هزار کیلومتر است. اما این عدد را میتوان با نگهداری درست و بهکاربستن راهکارهایی که در این مطلب به آن اشاره کردیم افزایش داد. مواردی مانند چککردن سطح روغن گیربکس و خودداری از رانندگی تهاجمی چه در شروع و چه در حین رانندگی، ازجمله راهکارهایی هستند که در عین سادهبودن میتوانند تأثیر بسزایی در افزایش عمر مفید گیربکس اتومات داشته باشند.
