انواع سبکهای تیونینگ ماشین چیست؟
تیونینگ ماشین علاوه بر اینکه انواع مختلفی دارد، یعنی بخشهای مختلفی از خودرو را میتوان اسپرت کرد یا ارتقا داد، سبکهای مختلفی نیز دارد. سبکها بسته به میزان تمرکز روی بخش خاص یا کشوری که آن را باب کرده است، دستهبندی شدهاند:
سبک داب (Dub)
سبک داب از معدود سبکهایی است که قابلیت اجرا روی هر نوع خودرویی را دارد. با اینکه در ابتدا روی رینگهای بسیار بزرگ متمرکز بود، اما الان عناصر دیگری مانند تزیینات کرومی، دودیکردن چراغهای عقب و شیشه نیز به آن اضافه شده است. بیشتر خودروهای تیونشده در این سبک نسبت به ارتفاع کارخانهای بهطور محسوسی پایینتر میآیند. بعضی نیز دارای سیستم هیدرولیک هستند تا بتوانند بهطور خودکار بالا و پایین روند، کج شوند، زاویه بگیرند و حرکات نمایشی مشابه انجام دهند.
سبک JDM
JDM که مخفف Japanese Domestic Market به معنای بازار داخلی ژاپن است، در ابتدا برای توصیف قطعات فابریک بازار ژاپن به کار میرفت؛ قطعاتی که افراد بهطور ویژه سفارش میدادند تا خودرویشان از نظر مشخصات، به نسخه اصیل ژاپنی نزدیکتر شود. با گذشت زمان، این اصطلاح گسترش پیدا کرد و به هر چیزی اطلاق شد که منشأ ژاپنی دارد و برای تطبیق با فرهنگهای دیگر تغییر، اصلاح یا بومیسازی نشده است. به بیان دیگر، JDM یعنی «ژاپنی خالص». در این سبک بیشتر بر ظاهر چابک، اسپرت و الهامگرفته از مسابقه تأکید میشود.
سبک آلمانی
سبک آلمانی بیشتر بر خودروهایی مانند فولکس واگن، آئودی، پورش و بیامدبلیو و برندهای مشابه تمرکز دارد. بهطور کلی، تیونینگ آلمانی نسبت به سایر انواع تیونینگ، پختهتر، ظریفتر و باوقارتر است. به این معنا که ارتقاهای فنی و عملکردی در زیر یک ظاهر شیک، تمیز و متأثر از طراحی اروپایی قرار میگیرند. در این سبک معمولاً رینگهای بزرگ دیده میشود، اما نه در ابعاد اغراقآمیز. همچنین، ارتقاهای متعدد موتور و سیستم اگزوز از ویژگیهای رایج آن است.
سبک Import یا وارداتی
این سبک بیشتر به تیونینگ ماشینهای وارداتی اشاره میکند. بهویژه خودروهای ژاپنی که در کشورهای دیگر برای مسابقات خیابانی آماده میشوند. این جریان به لطف فیلمهایی مثل سری اول The Fast and the Furious که در سال ۲۰۰۱ ساخته شد، به پدیدهای فراگیر و جریانی اصلی تبدیل شده است. این سبک بیشتر بر القای حالوهوای ژاپنی، خودرو و موتور اسپرت، رعایت عناصر موسیقی هیپهاپ خیابانی، موسیقی سرعتی و پرانرژی، خودروهای دریفت و درگ و… متمرکز است.
سبک Clean
اسم این سبک مشخص میکند که هدف از تیونینگ چیست. درواقع این روش روی هر خودرویی قابل اجراست و بیشتر بر ارتقاهایی تمیز، یکدست و بدون شلوغکاری و تا جای ممکن پنهان تمرکز دارد.
سبک هاترادینگ و رتراد
سبک هاترادینگ (Hot Rod) از نخستین سالهایی که خودروها اختراع شدند نشئت میگیرد. رودسترهای تیونشده با موتورهای بیرونزده و بدون گلگیر از نمادهای کلاسیک این سبک بودند. امروزه Hot Rod اصیل دوباره با قدرت به صحنه بازگشته است. نمایشگاهها و گردهماییهای متعددی در سراسر آمریکا برگزار میشوند که در آنها میتوان هاترادها را دید یا خودروی دستساز شخصی را به نمایش گذاشت.
سبک رتراد (Rat Rod) نیز تصویر سنتی هاتراد را میگیرد و آن را اغراقآمیزتر، خشنتر و گاهی تا مرز افراط پیش میبرد. مشخصه اصلی یک Rat Rod واقعی، ظاهر ناتمام و خام آن است، هرچند اغلب این خودروها از نظر فنی کامل هستند. استفاده از رنگهای مات و افکت زنگزدگی یا پوسیدگی عمدی از ترندهای رایج این سبک به شمار میرود.
سبک Low Rider
شاید وقتی از ما ایرانیها میپرسند تیونینگ چیست یا چگونه میفهمیم یک ماشین اسپرت شده است، این سبک به خاطرمان بیاید. این سبک، طبق نامش، با خواباندن شدید ارتفاع اتومبیل شناخته میشود؛ یعنی تا جایی که سیستم تعلیق اجازه میدهد، ماشین را پایین میآورند. میتوان گفت که این سبک برخی از ویژگیهای سبک داب را نیز دارد.
سبک تیونینگ شدید
این سبک که به Extreme Tuning معروف است، آنقدر شدید و اغراقآمیز انجام میشود که آن را نوعی راتراد نیز مینامند. درهای گالوینگ (Gull-wing doors)، درهای قیچیای (Scissor doors)، نمایشگرهای بزرگ در قسمت عقب یا درب صندوق و پنلهای بدنهای که باز میشوند تا اسپیکرهای غولپیکر را نمایش دهند، همگی از عناصر این سبک نسبتاً پراکنده و نمایشی هستند.
مرحله صفر تیونینگ ماشین
قبل از اینکه به انواع تینونیگ خودرو بپردازیم، باید به مرحله ماقبل شروع این کار اشاره کنیم؛ زیرا خود تیونینگ زمانی واقعاً ارتقا تلقی میشود که حداقلهای استاندارد و کارخانهای ماشین سالم و بدون مشکل باشند:
- تعویض روغن موتور و سایر مایعات ماشین: روغن موتور قدیمی یا کمکیفیت میتواند به موتور در حین تیونینگ آسیب شدیدی وارد کند. قبل از شروع اسپرتکردن ماشین، روغن موتور و سایر مایعات مانند ضدیخ، زوغن ترمز، روغن هیدرولیک و… را چک کنید.
- بررسی ماشین از نظر فنی و مکانیکی: تیونینگ یک ماشین مشکلدار، بیشتر از اینکه چیزی را ارتقا دهد، خراب میکند. پس موارد زیر را حتماً چک کنید:
-
- نشتیها، بیش از حد گرمشدنها یا صداهای نامعمول؛
- سلامتی موتور و گیربکس؛
- تست روشهای صحیح گرمکردن خودرو برای جلوگیری از استهلاک بیشازحد.
- تقویت شاسی برای توان بیشتر: اگر میخواهید با تیونینگ قدرت ماشین را چند برابر کنید، به شاسی قویتری نیاز دارید. میلههای تقویتی و میل تعادل میتوانند پیچش بدنه را کاهش دهند و پایداری خودرو را هنگام شتابگیری بهتر کنند؛ این موضوع باعث میشود تیونینگ ایمنتر و کارآمدتر باشد.
نکته مهم: توجه داشته باشید که هرگونه تغییر در بخشهای اساسی خودرو مانند شاسی، رنگ و… نیازمند گرفتن مجوز از مراکز تعویض پلاک است.
انواع تیونینگ خودرو
تا اینجا به اینکه تیونینگ چیست و چه انواعی دارد اشاره کردیم. حالا سراغ این میرویم که تیونینگ یا همان اسپرتکردن ماشین روی چه بخشهایی و چگونه میتواند انجام شود.
تیونینگ موتور
اگر بخواهیم به این سؤال پاسخ دهیم که تیونینگ موتور چیست؟ باید بگوییم که هدف نهایی این کار تنظیم و بهینهکردن اجزای مختلف موتور است تا عملکرد آن کارآمدتر شود و پاسخدهی و قدرت بیشتری نیز پیدا کند. تیونینگ موتور میتواند بهسادگی یک تنظیم ترکیب سوخت – هوا یا به پیچیدگی ارتقا به یک توربوشارژ با عملکرد بالا باشد. ۳ روش محبوب برای تیونینگ ماشین وجود دارد:
- تراش سیلندر: افزایش قطر سیلندر برای بیشترکردن حجم موتور. این کار باعث میشود مخلوط هوا و سوخت بیشتری وارد فرایند احتراق شود.
- توربوشارژکردن: از توربوشارژ یا سوپرشارژر برای واردکردن هوای بیشتر به موتور استفاده میشود. این کار فشار و بازده احتراق را افزایش میدهد.
- چیپ تیونینگ: تنظیمات کنترل الکترونیکی موتور را تغییر میدهد؛ مثل پاشش سوخت، فشار توربو و زمانبندی جرقه.
ریمپینگ ECU
برای اینکه خیلی ساده بگوییم ریمپ تیونینگ چیست، باید ECU را مغز ماشین در نظر بگیرید که تزریق سوخت، زمانبندی جرقهزنی و سطح بوست توربو را کنترل میکند. با بازتنظیم این بخشها در آن میتوان عملکرد ماشین را ارتقا داد که شامل موارد زیر میشود:
- سرعت و قدرت بیشتر؛
- افزایش نیروی گشتاور؛
- ایجاد احساس رانندگی شخصیسازیشده (اسپرت، مصرف سوخت کمتر و…)؛
- بهینهشدن مصرف سوخت.
این کار را یا با دانلود نرمافزاری روی همان تنظیمات ECU انجام میدهند یا اینکه با یک چیپ فیزیکی آن را تعویض میکنند. در هر صورت بهتر است این کار توسط یک فرد متخصص انجام شود.
تیونینگ سیستم تعلیق
همانطور که در انواع سبکهای تیونینگ گفتیم، یکی از سبکهای رایج دستکاری سیستم تعلیق است. جوری که بهشدت به سطح زمین نزدیک شود و بهعبارتی کفخواب شود. یا در موارد دیگر، شکل و ظاهر سیستم تعلیق تغییر کند. معمولاً یکی از راههای اسپرتکردن کمخرجتر و روالتر و از همه مهمتر درچشمتر همین کار است. ۵ نوع تیونینگ سیستم تعلیق داریم:
یک: کاهش ارتفاع
کاهش ارتفاع ماشین بین ماشینبازها رواج و محبوبیت زیادی دارد؛ زیرا حالت اسپرت چشمگیری به ماشین میدهد. این کاهش ارتفاع، علاوه بر تغییر ظاهری، مرکز ثقل ماشین را نیز پایین میآورد که گردشپذیری و پایداری را نیز بهبود میبخشد. بااینحال، عبور از چالهها و سرعتگیرها با این سبک از تیونینگ کار چالشبرانگیزی میشود.
دو: بوشها و پایههای سیستم تعلیق
یاتاقانها یا پایههای سیستم تعلیق که با نام Suspension Mounts هم شناخته میشوند، وظیفه اتصال بخشهای مختلف سیستم تعلیق به یکدیگر و جذب ضربات منتقلشده از سطح جاده را به عهده دارند. پایهها و بوشهای نصبشده بهصورت کارخانهای معمولاً با اولویت راحتی سواری طراحی میشوند. اما در رانندگی پرفشار که عملکرد خاصی مدنظر است، این قطعات میتوانند خیلی زود مستهلک شوند.
نتیجه این فرسودگی معمولاً کاهش دقت فرمانپذیری و ایجاد صداهای آزاردهنده در سیستم تعلیق است. ارتقا به پایهها و بوشهای تقویتشده باعث افزایش دوام، بهبود پاسخدهی فرمان و ایجاد حس اتصال مستقیمتر خودرو با جاده میشود.
سه: استبلایزرها
استابلایزرها یا میل تعادل (Anti-roll Bars) برای کاهش بادی رول یا همان غلتش بدنه در هنگام عبور از پیچ طراحی شدهاند. این قطعات چرخهای سمت چپ و راست یک محور را به هم متصل میکنند و با متعادلسازی انتقال وزن، چسبندگی و پایداری خودرو را بهبود میدهند.
چهار: لورایدرها
Lowriderها تیونینگ سیستم تعلیق را به سطحی کاملاً متفاوت ارتقا میدهند. این خودروها با استفاده از سیستمهای هیدرولیکی یا بادی قادرند هر چرخ را بهصورت مستقل بالا یا پایین ببرند. این موضوع امکان ایجاد زاویههای شدید، حرکات پرشی، تابدادن خودرو و دیگر جلوههای نمایشی را فراهم میکند.
پنج: استراتمانت و استراتبار
استراتمانتها (Strut Mounts) محل اتصال استراتهای سیستم تعلیق به بدنه خودرو هستند و در کاهش لرزشها و صدای منتقلشده از جاده نقش بسزایی دارند. نمونههای ارتقایافته این قطعه، که اغلب از آلومینیوم با استحکام بالا ساخته میشوند، حس رانندگی سفتتر، مستقیمتر و دقیقتری ایجاد میکنند.
درمقابل، استراتبارها (Strut Bars) میلههای فلزیای هستند که معمولا در محفظه موتور یا صندوق عقب نصب میشوند تا صلبیت شاسی را افزایش دهند. این قطعات با کاهش پیچش بدنه، هندلینگ خودرو را بهبود میبخشند و به همین دلیل، یکی از ارتقاهای محبوب در خودروهای نمایشی به شمار میروند.
تیونینگ رینگ و تایر
شکی نیست که یکی از اولین بخشهایی که برای اسپرتکردن ماشین سراغ آن میروند، رینگ و لاستیک است. چون علاوه بر تأثیر ظاهری، روی عملکرد آن نیز مؤثرند. رینگها چیزی شبیه به امضای سبک تیونینگ هستند و انواع مختلفی مانند سبک کلاسیک، رترو، مدرن و… دارند. همچنین، جنس آن مانند رینگهای استیل (قابل زنگزدن اما بسیار با دوام و سنگین)، آلومینیومی (سبکتر از استیل و مناسب برای ماشین معمولی) یا منیزیمی (بهشدت سبک و بادوام) نیز میتواند در انتخاب شما نقش داشته باشد.
تیونینگ سیستم اگزوز
اگر بخواهیم تعیین کنیم که از نظر دیگران آزاردهندهترین بخش تیونینگ چیست، باید به همین بخش و صداهای عجیبی که بعد از تیونینگ از ماشین شنیده میشود، اشاره کرد. با اینکه در این بخش باید بیشتر روی نحوه نفسکشیدن ماشین تمرکز کرد، اما بسیاری از افراد فقط روی صدا تمرکز میکنند.
بیشتر تیونرها کار را از سر اگزوز شروع میکنند. چون تعویض نمونه فابریک با یک سراگزوز اسپرت خیلی سریع ظاهر بخش عقب خودرو را جذابتر و اسپرتتر میکند. اما گزینههای حرفهایتری نیز هستند که مستقیماً عملکرد موتور را ارتقا میدهند. در تیونینگ این بخش باید موارد قانونی را هم در نظر بگیرید. ایجاد آلودگی صوتی، میتواند جریمههایی را در پی داشته باشد.
تیونینگ ترمز
متوقفشدن به اندازه سرعتگرفتن در ماشین مهم است. ترمزهای استاندارد کارخانه برای رانندگیهای روزمره طراحی شدهاند. اما تیونینگ ترمز به قدرت ترمزگیری بیشتر، ضدداغشدگی و دوام بالا منجر میشود.
تیونینگ چراغها
تیونینگ چراغهای خودرو راهی مؤثر برای ایجاد ظاهری خاص، مدرن و اسپرت است که در عین حال میتواند دید، کارایی و ایمنی را هم بهتر کند. ارتقا به چراغهای الایدی، شخصیسازی چراغ جلو و راهنما و استفاده از نوارهای نوری در عقب خودرو از محبوبترین تغییرات هستند. این ارتقاها علاوه بر زیبایی، بهویژه با واکنش سریعتر چراغ ترمز الایدی، به دیدهشدن بهتر خودرو کمک میکنند. فقط باید قبل از هر تغییری، محدودیتهای قانونی را نیز در نظر داشته باشید.
تیونینگ بدنه
این کار از رنگکردن رینگها آغاز و تا تعویض بعضی قطعات ادامه پیدا میکند. در این بخش قدرت مانور شما بسیار بالاست؛ چون تقریباً هر چیزی را میتوانید عوض کنید. اگرچه تغییر رنگ بدنه ماشین، نیازمند مجوز است.
- بعضیها با تمیزکردن شروع میکنند. جایی که لوگوی سازنده یا هر نشان اضافی روی بدنه را برمیدارند.
- تغییرات رایج شامل اضافهکردن جلوپنجرههای اسپرت یا رکابها برای ایجاد ظاهری تازه است؛ تغییری که هم ساده است و هم تأثیرگذار.
- دیفیوزر یا لیپ پایین سپر عقب نیز میتواند باعث شود خودرو عریضتر به نظر برسد و در جاده چهرهای خشنتر و تهاجمیتر پیدا کند.
تیونینگ صوتی و داخلی
تیونینگ داخلی خودرو با هدف افزایش راحتی، زیبایی و حس اسپرت انجام میشود. صندلیهای اسپرت به دلیل ظاهر بهتر و راحتی بیشتر، یکی از مهمترین ارتقاها هستند. علاوهبرآن، بخشهایی مثل فرمان، کفپوش و کمربند ایمنی نیز قابل شخصیسازیاند و میتوانند کابین را لوکستر یا بیشتر مسابقهای کنند. همچنین، ارتقای سیستم صوتی با افزودن سابووفر و اسپیکرهای حرفهای، تجربه رانندگی را با صدایی عمیق و قدرتمند لذتبخشتر میکند.
البته در کنار همه این مزایا نباید معایب تیونینگ را هم از یاد برد؛ زیرا ماشینهایی که اسپرت شدهاند، معمولاً باید به فردی فروخته شوند که او هم به این ظاهر و مشخصات فنی علاقه داشته باشد. چهبسا که بسیاری از اقدامات تیونینگ لزوماً قابل بازگشت نیستند و نمیتوان ماشین را به حالت قبل برگرداند. علاوهبراین، در صورت تیونینگ بیشازحد، حتی ماشینهای معمولی قیمتهای فزایندهای پیدا میکنند و هدف خوبی برای دزدها میشوند.
سخن پایانی
در این مطلب بررسی کردیم که تیونینگ چیست، انواع سبکهای تیونینگ و بخشهایی که میتوان آنها را ارتقا داد کداماند. این روش مزایای بسیاری برای ماشین به دنبال دارد و سرگرمی جذابی برای ماشینبازها محسوب میشود، اما هزینههای بالای آن ممکن است انجامش را در این روزها غیرممکن کرده باشد.
