ساختار و چالشهای توربو
این قطعه از دو بخش اصلی یعنی توربین و کمپرسور تشکیل شده است. دود خروجی از اگزوز، توربین را میچرخاند و نیروی آن از طریق یک شفت به کمپرسور منتقل میشود. کمپرسور هم هوای تازه را میمکد، فشرده میکند و به سمت سیلندرها میفرستد.
از آنجایی که این فرآیند در دما و فشار بسیار بالایی (گاهی تا ۹۰۰ درجه سانتیگراد) انجام میشود، توربو همیشه در معرض استهلاک شدید قرار دارد. خرابی توربوشارژ عملکرد موتور را مختل میکند و در صورت بیتوجهی، میتواند باعث آسیب به سایر قطعات و تحمیل هزینههای سنگین شود. شناخت علائم خرابی توربو و گوشسپردن به صدای خرابی توربو شارژ اولین قدم برای پیشگیری از چنین فاجعهای است.
علائم و صدای خرابی توربو شارژ
وقتی توربوشارژ دچار مشکل شود، خیلی زود خودش را با چند علامت مشخص نشان میدهد:
غیرعادیشدن صدای توربو
توربوشارژ سالم معمولاً صدای مشخص و ملایمی شبیه سوت خفیف هنگام شتابگیری دارد. اما اگر صدا غیرعادی شود، باید آن را جدی بگیریم. شدت صدای توربو، نوع و میزان خرابی آن را نشان میدهد.
- سوت کشیدن بلند و غیرطبیعی: اگر صدای سوت خیلی تیز یا بلندتر از حالت عادی باشد، ممکن است در توربو نشتی هوا وجود داشته باشد.
- صدای زوزه یا ناله: این صدا معمولا در پی خرابی بلبرینگهای داخل توربو رخ میدهد.
- صدای ساییدگی یا برخورد فلز با فلز: این خطرناکترین حالت است و میتواند به معنای آسیب جدی به محور یا پرههای توربو باشد. در این شرایط هم بهتر است خودرو را متوقف کنیم و سریع بررسی تخصصی انجام دهیم.
کاهش محسوس قدرت موتور
اگر احساس میکنیم خودرو مثل قبل شتاب نمیگیرد یا در سربالایی کم میآورد، یکی از احتمالاتش میتواند خرابی توربو باشد. وقتی توربو نتواند هوای کافی را فشرده کند، موتور هم توان همیشگی را نخواهد داشت و به اصطلاح تنبل میشود.
افزایش مصرف سوخت
خرابی توربو نسبت هوا و سوخت را به هم میریزد و هوای ورودی به موتور کم و زیاد میشود. در نتیجه موتور برای جبران کاهش قدرت خود، سوخت بیشتری مصرف میکند. پس اگر سبک رانندگیمان تغییر نکرده، اما مصرف سوخت بالا رفته، مشکل میتواند خرابی همین قطعه باشد.
خروج دود زیاد و رنگی از اگزوز
دود اگزوز، زبان گویای سلامت توربو ماشین است و در صورت مشاهدۀ هر یک از علائم باید برای بررسی به متخصص مراجعه کنیم:
- دود آبی: اگر در هنگام گاز دادن دود آبی از اگزوز خارج شود، یعنی روغن به داخل توربو و در نتیجه محفظه احتراق نشت کرده است. این اتفاق اغلب به دلیل خرابی کاسهنمدها و آببندهای داخلی توربو میافتد.
- دود سیاه: اگر توربو هوای کافی به موتور نرساند، مخلوط سوخت و هوا بیش از حد غلیظ شده و دود سیاه تولید میشود.
- دود غلیظ سفید: توربو به کاهش آلایندگی کمک میکند. بنابراین اگر پس از گرم شدن موتور همچنان دود غلیظ و غیرعادی از اگزوز خارج شود، احتمال اختلال در عملکرد توربو وجود دارد.
روشنشدن چراغ چک موتور
چراغ چک موتور به دلایل مختلفی ممکن است روشن شود اما در نهایت یک چیز را هشدار میدهد و آن اینکه در عملکرد احتراق یا سنسورهای مرتبط اختلال پیش آمده است. یکی از این اختلالها هم میتواند خرابی توربو باشد. پس باید توسط متخصص بررسی شود.
کاهش سطح روغن موتور
گاهی هم مشکل فقط از واشر منیفولد یا واشر اتصال توربو است. وقتی واشر درست آببندی نکند، روغن نشت میکند و سطح آن سریعتر از حد معمول کم میشود. پس کاهش سریع سطح روغن هم میتواند از علائم خرابی واشر توربو باشد و باید موضوع را بررسی کنیم.
نشتی روغن اطراف توربو
نشتی روغن خود جداگانه از علائم سوختن واشر توربو است. اگر هنگام بازدید موتور، اطراف توربو چرب و خیس از روغن باشد، احتمال خرابی واشر وجود دارد و باید به دنبال تعویض واشر بود.
جمعبندی
توربوشارژر قطعهای حساس و پرفشار است که نقش مهمی در افزایش قدرت و بهینهسازی مصرف سوخت دارد. به همین دلیل کوچکترین اختلال در عملکرد آن خیلی زود با کاهش شتاب، افزایش مصرف سوخت، دود غیرعادی یا تغییر در صدای توربو نمایان میشود. باید صدای خرابی توربو و علائم اختلال عملکرد آن را جدی بگیریم و بهموقع برای رفع آن اقدام کنیم.
