انواع سنسور دریچه گاز
بهطور کلی ۴ نوع سنسور TPS داریم:
- پتانسیومتری؛
- اثر هال؛
- القایی یا مغناطیسی؛
- دریچه گاز برقی که معمولاً دارای دو سنسور هال یا مغناطیسی است.
خودروهایی مانند پراید، تیبا، ساینا، کوییک، پژو 405 که موتور XU7 دارد، پیکان و… از سنسورهای پتانسیومتری استفاده میکنند. کوییکهای جدیدتر، پژو ۴۰۵ با موتور TU5، ال نود، سمند ef7 و… دارای سنسور موقعیت اثر هال هستند. سنسور دریچه گاز 206 هم بسته به تیپ آن میتواند اثر هال یا پتانسیومتری (مدلهای ابتدایی) باشد.
علائم خرابی سنسور دریچه گاز چیست؟
معمولاً خرابی سنسور موقعیت دریچه گاز در وهله اول خودش را در گازخوردنهای بیدلیل و ایجاد اختلال در عملکرد موتور نشان میدهد. در درازمدت هم میتواند عملکرد بهینه مصرف سوخت خودرو را از بین ببرد. در دورانی که قیمت بنزین در ایران قرار است در نسبت با تورم افزایش پیدا کند، توجه به این جزئیات فنی که مستقیماً با مصرف سوخت در ارتباط است میتواند در کنترل هزینهها تأثیرگذار باشد.
بهطور کلی برای علائم خرابی سنسور دریچه گاز میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- اختلال در شتابگیری: اگر خودرو با فشردن پدال گاز شتاب نمیگیرد یا قدرت لازم را ندارد، ممکن است سنسور TPS خراب شده باشد. همچنین، ممکن است ماشین موقع شتابگیری لرزش یا تکان شدیدی تجربه کند.
- اختلال در دور موتور: با رهاکردن پدال گاز، دور موتور بهشکل عادی به حالت نرمال برنمیگردد. همچنین اگر در حالت درجا دور موتور بینظم فعالیت میکند، میتواند به خاطر خرابی سنسور دریچه موقعیت گاز باشد.
- افزایش دور موتور بدون افزایش سرعت: در این حالت معمولاً با اینکه پدال گاز بهاندازه فشار داده شده است، خودرو نمیتواند به سرعت بالای ۵۰ کیلومتر بر ساعت برسد.
- افزایش مصرف سوخت: وقتی ماشین گاز میخورد یا دور موتور با تأخیر به حالت عادی برمیگردد، یعنی دریچه گاز همچنان باز مانده است و طبق این اطلاعات ECU همچنان به پاشش سوخت ادامه میدهد، و این در دراز مدت یعنی افزایش مصرف سوخت.
- روشنشدن چراغ چک موتور: یکی از دلایل روشنشدن چراغ چک میتواند خرابی این سنسور باشد.
دلایل خرابی سنسور دریچه گاز چیست؟
بهطور کلی اجزایی که در زیر کاپوت قرار گرفتهاند شرایط محیطی ایدئالی ندارند و میتوانند بهسادگی خراب شوند. این سنسورها نیز به این دلیل که باید اطلاعات را دقیق به ECU بفرستند، در صورت کوچکترین ایرادی میتوانند مشکلات عدیدهای ایجاد کنند. از عمده دلایل خرابی سنسور دریچه گاز میتوان به این موارد اشاره کرد:
- آبخوردن به سنسور، مثل وقتی که خودرو را به کارواش میبریم و سراغ موتورشویی میرویم.
- فرسودگی طبیعی ناشی از استفاده مداوم هم از دلایل مرسوم خرابی این سنسور است.
- کثیفی و آلودگیهای مختلف نیز میتوانند عملکرد سنسور را مختل کنند.
- مشکلات سیمکشی و اتصالات الکتریکی نیز میتوانند به خرابی سنسور منجر شوند.
- گازدادن بیشازحد و بردن دور موتور تا محدوده قرمز و Cut-off میتواند باعث خرابی قطعات داخلی موتور مانند این سنسور شود.
تست سنسور دریچه گاز بدون دستگاه
در حالت استاندارد، تست دقیق سنسور دریچه گاز با دستگاه دیاگ یا مولتیمتر انجام میشود، اما بدون این ابزارها هم میتوان تا حد زیادی وضعیت عملکرد آن را بررسی کرد. بهترین روش، بررسی رفتار خودرو هنگام گازدادن است. خودرو را روشن کنید و در حالت درجا (خلاص) چند بار پدال گاز را بهآرامی فشار دهید. اگر دور موتور بهصورت نرم و یکنواخت بالا برود، احتمالاً سنسور عملکرد مناسبی دارد. اما اگر موارد زیر دیده شود میتواند نشانه خرابی سنسور باشد:
- بالارفتن ناگهانی یا نامنظم دور موتور؛
- مکث موتور هنگام گازدادن؛
- ریپزدن یا قطعشدن لحظهای موتور؛
- ثابتماندن دور موتور با وجود فشاردادن پدال گاز.
تنظیم سنسور دریچه گاز برای بعضی خودروها صرفاً از طریق برنامهریزی مجدد و پاککردن خطاها قابل انجام است. اما در موارد حاد باید سنسور تعویض شود. همچنین، بهوسیله مولتیمتر یا دیاگ، با خواندن ولتاژ خروجی سنسور دریچه گاز یا بررسی درصد گشودگی دریچه نیز میتوان وضعیت این سنسور را بررسی کرد. این کار بهتر است توسط تعمیرکار متخصص انجام شود.
نتیجهگیری
سنسور دریچه گاز یا همان سنسور TPS یکی از سنسورهایی است که نقش مستقیمی در شتابگیری و مصرف سوخت ماشین دارد. خرابی این سنسور اگر قابل توجه باشد، معمولاً خودش را بهشکل گازخوردنهای بیدلیل، افزایش دور موتور در حالت درجا و در درازمدت بهشکل افزایش مصرف سوخت نشان میدهد. درکل با توجه به اینکه خرابی سنسور TPS تأثیر بد و ناخوشایندی روی تجربه رانندگی و سواریگرفتن از ماشین میگذارد (فارغ از سایر مسائل فنی) بهتر است آن را در اولین فرصت تعمیر یا تعویض کنید.
