کمپرس استاندارد موتور چقدر است؟
میزان کمپرس موتور معمولاً با واحد (PSI (Pounds per Square Inch یا پوند بر اینچ مربع اندازهگیری و بیان میشود. یک موتور سالم بهطور میانگین دارای کمپرسی بالای ۱۳۰ است و در حداقلترین حالت نباید کمتر از ۱۱۰ باشد. این میزان در خودروهای بهروزتر تا ۱۸۰ به بالا نیز افزایش پیدا میکند. در همین حین، کمپرس سیلندرها باید فشاری به همین اندازه داشته باشند و نهایت اختلافشان نباید بیش از ۱۰ PSI باشد.
برای مثال، در یک ماشین بنزینی ۴ سیلندر، کمپرس موتور برای هر سیلندر باید بالای ۱۳۰ باشد. اگر کمپرس را ۱۴۰ در نظر بگیریم، به این ترتیب اگر ۳ سیلندر همین فشار ۱۴۰ را داشته باشند و سیلندر چهارم فشار ۱۱۵ داشته باشد، یعنی سیلندر چهارم به بررسی نیاز دارد؛ چون اختلاف آن با ۳ سیلندر دیگر بیش از ۱۰ است.
پیشنیازها برای انجام تست کمپرس موتور
برای اینکه بتوانیم تست کمپرس موتور را انجام دهیم، ۲ روش پیشرو داریم: یکی با دستگاه و یکی هم بدون آن. در ابتدا به روش با دستگاه اشاره میکنیم و سپس روش دوم را معرفی میکنیم. برای شروع به انجام این تست یکسری اقدامات را باید از قبل انجام دهید:
- ترجیحاً تست را با باتریای انجام دهید که بهخوبی شارژ شده است. کاهش قدرت باتری حین تست، باعث بهخطارفتن نتایج میشود.
- از کمپرسورسنج متناسب با موتور خود استفاده کنید.
- برای گرمکردن موتور چند دقیقهای با آن رانندگی کنید و سپس آن را در حالت درجا رها کنید. این کار باعث میشود سوپاپها در شرایط کاری قرار بگیرند و پیستون هم بهدرستی منبسط و آببندی شود.
- موتور را خاموش کنید و کاپوت را بالا بزنید.
- پمپ بنزین یا انژکتورها را از کار بیندازید تا مانع رسیدن سوخت به محفظه احتراق بنزین شوید. این کار را با خارجکردن فیوزشان میتوانید انجام دهید.
- سیستم جرقهزنی را غیرفعال کنید. برای این کار سوکت برقی کویلپک را جدا کنید یا سیم جرقه را از کویل بیرون بکشید.
- همه شمعها را دربیاورید.
- اطراف محل قرارگیری شمعها را از رسوبات و کثیفیها پاک کنید تا وارد سیلندر نشوند.
- هنگام تست، دریچه گاز را کاملاً باز نگه دارید تا هوا بدون محدودیت وارد موتور شود.
- حالا کمپرسورسنج را روی اولین سیلندر نصب و کانکتور آن را محکم کنید.
نحوه انجام تست کمپرس موتور با دستگاه
حالا که مقدمات کار انجام شد، سراغ تست کمپرس موتور میرویم. این روش شامل مراحل زیر است:
- مرحله صفر: فرد پشت فرمان باید پدال گاز را تا انتها فشار دهد.
- مرحله ۱: سپس به فردی که پشت ماشین نشسته است بگویید که استارت بزند؛ استارت را آنقدر نگه دارد که موتور ۴ تا ۸ بار بچرخد و تا وقتی که عقربه کمپرسسنج دیگر تکان نخورد، آن را قطع نکند. هدف این است که ببینیم حداکثر کمپرس ممکن برای سیلندر چقدر است.
- مرحله ۲: این کار را برای هر سیلندر تکرار کنید و دادههای بهدستآمده را با هم مقایسه کنید.
- مرحله ۳: مهمترین کار شما این است که اعداد سیلندرها را علاوه بر مقایسه با عدد استاندارد اصلی کارخانه، با یکدیگر هم مقایسه کنید. تفاوت کمپرس سیلندرها نباید بیش از ۱۰ تا ۱۵درصد باشد.
تست کمپرس موتور تر چیست؟
کمپرس خشک همین روندی بود که در بالا به آن اشاره کردیم. اگر کمپرس سیلندرها پایین بود، مقدار کمی روغن موتور به سیلندر اضافه میکنند و دوباره تست میگیرند. این روغن بهطور موقت به رینگ پیستونها کمک میکند تا آببندی شوند و میتوان مشکل کمبودن کمپرس را پیدا کرد.
به این ترتیب که اگر با تست تر، کمپرس مقدار قابل توجهی افزایش پیدا کرد، احتمالاً مشکل از رینگ پیستون است. اما اگر تغییر محسوسی دیده نشد، احتمالاً مسبب کاهش کمپرس سوپاپها یا واشر سرسیلندر است.
آیا امکان رفع کمپرس بدون باز کردن موتور وجود دارد؟
معمولاً بسته به نوع ایراد و مشکلی که وجود دارد میتوان در این مورد صحبت کرد. اگر این کاهش و ضعف کمپرس صرفاً به دلیل تجمع کربن روی سوپاپها یا رینگپیستون باشد، با استفاده از محلول رفع کمپرس موتور (یا همان موتورشوی) میتوان آن را تا حدودی حل کرد، اما راهحلی قطعی محسوب نمیشود.
اما در صورت شکستگی رینگ پیستون، خراشیدگی روی دیواره سیلندر، سوختگی یا تاببرداشتن سوپاپ یا سوختن واشر سرسیلندر، راهی بهجز بازکردن موتور نیست. هزینه تست کمپرس موتور در هنگام نگارش این مطلب بسته به نوع خودرو میتواند تا یک میلیون و حتی بیشتر شود.
تست کمپرسور موتور بدون دستگاه
برای تست کمپرس موتور با دست خالی و بدون استفاده از کمپرسسنج، شما بعد از اینکه پیشنیازهایی را که بالا گفتیم انجام دادید، باید همه شمعها را باز کنید. انگشت خود را محکم روی سوراخ سیلندر قرار دهید و از فردی بخواهید استارت ممتد بزند. درعینحال، مراقب باشید دستتان به اجزای متحرک موتور برخورد نکند.
اگر فشار کمپرس خوب باشد نمیتوانید انگشت خود را روی سوراخ نگه دارید و در آن واحد، پس از استارتزدن، انگشت شما به بیرون پرت میشود. در غیر این صورت است که میتوان گفت کمپرس آن سیلندر کم است و بهنوعی میتوان آن را از علائم کمپرس پایین دانست. البته که در این روش، دادهای به دست نمیآورید و همه چیز تجربی پیش می رود.
راه دوم تست کمپرس موتور بدون دستگاه
در این روش هم میتوان سلامتی آببندی موتور را بهشکل تجربی و بدون استفاده از کمپرسور سنج متوجه شد. در این روش از عامل Blow-by استفاده میشود. بلو-بای درواقع گازی (بخار روغن ناشی از فشار کارتر) است که از درب روغن موتور، وقتی موتور روشن است خارج میشود و میتواند نشان از وضعیت بد موتور داشته باشد.
البته تشخیص این موضوع بیشتر توسط یک متخصص ممکن است. مثلاً کمی بالابودن بلو-بای برای خودروهای دیزلی شاید مشکلی محسوب نشود یا مقدار کم آن برای موتورهای بنزینی نرمال باشد. اما درنهایت متخصص این کار است که میتواند کم و زیاد بودن آن را بهدرستی تشخیص دهد. البته خروج بخار از درب روغن لزوماً نمیتواند به کاهش کمپرس موتور ربط داشته باشد و ممکن است به مشکلاتی مانند سردبودن موتور، گرفتگی مسیر تهویه کارتر و… نیز اشاره کند.
در طول زمان کمپرس موتور چقدر کم میشود؟
نمیتوان برای این موضوع عدد خاصی تعیین کرد. همهچیز به میزان نگهداری و استفاده از ماشین بستگی دارد. اگر استفاده زیادی از ماشین شود و به آن به اندازه کافی رسیدگی نشود، میتوان روزانه و دائماً انتظار کاهش کمپرس را داشت.
اما در صورت نگهداری اصولی و خوب از ماشین، شاید تا روز آخری که ماشین را سوار میشوید هم این کمپرس دچار ضعف نشود. این موضوع در خودروهای ساخت ژاپن بسیار رایج است. به شرطی که تحت فشار یا استفاده نامتعارف قرار نگرفته باشند؛ زیرا میزان دقت ساخت و تحمل آنها بسیار بالاست.
برای مثال، بهطور کلی گفته میشود خودروهای اروپایی بسیار زودتر از خودروهای آمریکایی درگیر ضعف کمپرس میشوند، اما خودروهای ژاپنی از هردوی اینها دیرتر. این موضوع هم نسبتاً رایج است که خودروهای چینی از همه اینها در وضعیت بدتری قرار دارند که با توجه به قیمتشان در بازار جهانی (نه در ایران) خیلی عجیب نیست.
چگونه مانع کاهش کمپرس موتور شویم؟
اگر تست کمپرس موتور را انجام دادید و همه چیز خوب بود، برای ادامه این روند باید یک نکته مهم را در کنار موضوع کلی نگهداری اصولی از ماشین در نظر داشته باشید. نکته کلیدی در این موضوع، استفاده از روغن موتور درست و متناسب با ماشین است که ضعف کمپرس موتور طبیعی در طول زمان را به حداقل میرساند. اینکه چه نوع روغنی برای خودروی شما مناسب است، معمولاً جزو اطلاعاتی محسوب میشود که در دفترچه راهنمای ارائهشده هر خودروساز به آن اشاره میشود.
آیا قبل از خرید ماشین به تست کمپرس موتور نیاز هست؟
خیر؛ زیرا همانطور که در بالا اشاره کردیم، انجام این تست به برداشتن قطعات مختلف از ماشین و دستکاری بخش فنی آن نیاز دارد که اگر توسط فرد غیرمتخصص انجام شود، ممکن است به ماشین آسیب بزند. وضعیت فنی کلی ماشین توسط کارشناسی که معمولاً از سمت خریدار استخدام میشود، ارزیابی میشود و آن فرد با توجه به تخصصی که دارد، بدون نیاز به تست سنگینی مثل تست کمپرس موتور، میتواند وضعیت سلامت آن را متوجه شود.
نتیجهگیری
تست کمپرس موتور به کمی دانش فنی نیاز دارد؛ زیرا باید جای فیوزها، شمعها و… را بدانیم و همچنین برای یک تست درست به دستگاه کمپرسسنج هم نیاز خواهد بود. اما اگر از مکانیک ماشین هم در حد متوسطی سر دربیاوریم، فقط برای تست ساده کمپرس موتور میتوانیم از روش بدون دستگاهی که در این مطلب به آن اشاره کردیم استفاده کنیم.
