انواع فلایویل

به‌طور کلی ۳ نوع فلایویل داریم که ۲ نوع اول در خودروهای دنده‌ای و نوع سوم اغلب در خودروهای اتومات استفاده می‌شود:

فلایول تک‌جرمی (Single Mass Flywheel)

این نوع فلایویل فقط یک دیسک فلزی تکی است. طبیعتاً ساده‌تر و ارزان‌تر است و به دنبالش تعمیر و نگهداری آسان‌تری نیز دارد. به همین دلیل، بیشتر روی خودروهای قدیمی‌تر مانند پراید و تیبا استفاده می‌شود. نسبت به نوع دیگر فلایویل لرزش بیشتری نیز دارد.

فلایویل دوجرمی (Dual Mass Flywheel)

فلایویل دوجرمی از دو بخش مجزای سیستم فنر و همچنین جذب لرزش تشکیل شده است. از این فلایویل بیشتر در خودروهای مدرن استفاده می‌شود و با کاهش محسوس لرزش، امکان حرکت نرم ماشین را هم فراهم می‌کند.

صفحه فلکس (Flex Plate)

صفحه فلکس درواقع جایگزین فلایویل در خودروهای اتومات است. این صفحه از سمتی به مبدل گشتاور و از سمت دیگر مانند خودروهای دنده‌ای به میل‌لنگ موتور متصل می‌شود. نقش این قطعه در خودروهای اتومات بیشتر از ذخیره انرژی بر اتصال و انتقال نیرو متمرکز است.

علائم خرابی فلایویل چیست؟

تا اینجا به اینکه فلایویل چیست اشاره کردیم و با توجه به وظایفی که برای آن نام بردیم شاید بتوان علائم خرابی‌اش را تا حدودی حدس زد. معمولاً اشکالی از لرزش یا صداها و بوی غیرعادی از سمت کلاچ و گیربکس می‌تواند به دلیل خرابی فلایویل باشد. به‌طور کلی اما می‌توان علائم زیر را در نظر داشت:

لغزش یا پرش دنده

سخت‌جارفتن دنده، تعویض دنده با ضربه یا پرش آن می‌تواند به دلیل خرابی فلایویل باشد. این علامت‌ها بین خرابی فلایویل، دیسک و صفحه یا سیستم کلاچ مشترک است.

بوی سوختگی

اگر چرخ فلایویل یا صفحه‌کلاچ بیش از حد داغ شود (به‌ویژه در ترافیک‌های سنگین یا سربالایی)، ممکن است از سمت این قسمت بویی شبیه به لنت یا کلاچ به مشام برسد. همراه با این بو، کلاچ‌گیری هم به‌درستی انجام نمی‌شود.

لرزش غیرعادی هنگام گرفتن یا رهاکردن کلاچ

در بعضی مواقع، به‌ویژه هنگام شروع حرکت خودرو، اگر با رهاکردن کلاچ، خودرو بیش از حد می‌لرزد، ممکن است سطح فلایویل تاب برداشته و ناهموار شده باشد.

صدای نامعمول از بخش گیربکس

اگر فلایویل آسیب دیده باشد، صداهایی غیرعادی مانند تق‌تق، کوبش یا غژغژ از سمت این ناحیه شنیده می‌شود.

مشکلات هنگام روشن‌شدن یا خاموش‌کردن ماشین

اگر دندانه‌های فلایویل آسیب دیده باشد، استارت هرز می‌چرخد و ماشین یا روشن نمی‌شود یا سخت روشن می‌شود یا اینکه صدایی خرخرمانند موقع استارت شنیده می‌شود. همچنین، موقع خاموش‌کردن نیز موتور به‌شکل غیرعادی می‌لرزد یا صدای کوبش ایجاد می‌کند.

علت خرابی فلایویل چیست؟

فلایویل یک قطعه مکانیکی است و دور از انتظار نیست که به‌شکل طبیعی فرسوده شود، اما عوامل مختلفی نیز وجود دارد که ممکن است مزید بر این علت باشند:

• رانندگی تهاجمی و نادرست: مواردی مانند نیم‌کلاچ‌های طولانی، شتاب‌گیری ناگهانی، تعویض دنده خشن و زیادنگه‌داشتن کلاچ می‌تواند به خرابی فلایویل منجر شود.
• داغ‌شدن بیش‌ازحد: داغ‌شدن بیش‌ازحد فلایویل باعث می‌شود تغییر رنگ دهد و ترک و تاب بردارد.
• خرابی اجزای سیستم کلاچ: مواردی مانند خرابی دیسک و صفحه‌کلاچ،‌ بلبرینگ‌ها و… می‌تواند باعث درگیری ناقص فلایویل و واردشدن فشار غیرطبیعی به آن ‌شود.
• نصب نادرست: اگر فلایویل یا کلاچ به‌درستی نصب نشده باشد، می‌تواند به عدم تعادل و خرابی فلایویل منجر شود.
• آلودگی: نفوذ روغن موتور یا گریس به سطح دیسک فلایویل می‌تواند باعث لغزش و سایش شود.

آیا فلایویل قابل تعمیر است؟

اگر فلایویل ضخامت و شرایط استاندارد را همچنان داشته باشد و سطح آن فقط خط افتاده یا فقط کمی ناهموار شده باشد، بله قابل تعمیر است. در این حالت، با تراشکاری فلایویل، سطح اصطکاک آن معمولاً به حالت اول خودش نزدیک می‌شود. البته نباید از معایب تراش فلایویل غافل شد.

اگرچه این یک راهکار اقتصادی (به‌جای تعویض فلایویل) محسوب می‌شود، اما اگر به‌درستی انجام نشود یا بیش از حد باشد، ممکن است باعث زودتر داغ‌ شدن آن شود و ساختار فیزیکی آن ضعیف شود. همچنین اگر به‌خوبی تراش‌ داده نشده باشد، بالانس موتور را به هم می‌زند. معمولاً فلایویل دوجرمی را تراش نمی‌دهند و این کار برای آن دسته از فلایویل‌های تک‌جرمی که آسیب زیادی ندیده‌اند، انجام می‌شوند.

سبک سازی فلایویل چیست؟

این کار بیشتر از تعمیر، برای تیونینگ یا مسابقه‌ای‌کردن ماشین است؛ زیرا بخشی از وزن فلایویل را کم می‌کند تا ماشین سریع‌تر دور بگیرد و شتاب اولیه بهتر شود. به این ترتیب، ماشین سریع‌تر گاز می‌خورد و آن را برای استفاده‌های مسابقه‌ای مناسب‌تر می‌کند. بااین‌حال، مصرف سوخت را بالا می‌برد و نرمی و آرامش ماشین را می‌گیرد.

نتیجه‌گیری

در این مطلب به این پرداختیم که فلایویل چیست و چگونه خراب می‌شود. به‌طور کلی این قطعه در طول زمان فرسوده می‌شود. بااین‌حال، با رانندگی غیراصولی نیز می‌تواند آسیب ببیند و حس رانندگی آرام و نرم را مختل کند. همچنین، مقرون‌به‌صرفه‌ترین راه برای تعمیر فلایویل (به‌جای تعویض) تراش‌دادن آن است. بااین‌حال، باید با دقت و مهارت بالا انجام شود.