اجزای سیستم تعلیق خودرو

سیستم تعلیق خودرو انواع مختلفی دارد که هرکدام از قطعات متفاوت و خاص خود ساخته می‌شوند. اما چند جزء اصلی و مشترک در بین آن‌ها وجود دارد که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

رینگ و لاستیک

رینگ و لاستیک اولین نقطه تماس خودرو با جاده هستند که هم باید ضربات را جذب کنند، هم چسبندگی با سطح آن را فراهم آورند.

فنرها

فنرها وزن خودرو را تحمل می‌کنند، مانع از انتقال مستقیم ضربه به بدنه می‌شوند و به حفظ ارتفاع خودرو در سطوح مختلف کمک می‌کنند.

کمک‌فنر یا دمپر

کمک فنرها نوسانات وسیله نقلیه را کنترل و مهار می‌کنند. اگر کمک‌‌فنرها نباشند، خودرو بعد از هر دست‌انداز چندین بار بالا و پایین می‌پرد و دیگر نرمی و پایداری سابق را نخواهد داشت.

استعلام عوارض آزادراهی

طبق‌ها

طبق‌ها همان بازوهایی هستند که چرخ را به شاسی متصل می‌کنند و حرکت عمودی چرخ را کنترل می‌کنند. این قطعات نقش مهمی در حفظ موقعیت صحیح چرخ‌ها دارند.

سیبک

سیبک یک قطعه اتصال کروی است که امکان حرکت هم‌زمان چرخ در چند جهت را فراهم می‌کند و به این شکل حرکت نرم سیستم تعلیق و فرمان را ممکن می‌سازد. خرابی این قطعه باعث لقی فرمان و کاهش کنترل خودرو می‌شود.

بوش‌ها

بوش‌ها قطعاتی لاستیکی هستند که بین قطعات فلزی قرار می‌گیرند و شدت لرزش، ضربه و صدا را کاهش می‌دهند.

میل تعادل یا میل موج‌گیر

میل تعادل وظیفه دارد از کج‌شدن بیش از حد خودرو در پیچ‌ها جلوگیری کند و تعادل خودرو را هنگام گردش حفظ کند.

سگ‌دست یا مفصل فرمان

سگ‌دست محل اتصال چرخ، طبق‌ها و سیستم فرمان است و نقشی مرکزی در حرکت و هدایت چرخ دارد.

بیشتر بخوانید: اتوهلد چیست؟

انواع سیستم تعلیق خودرو

سیستم‌های تعلیق خودرو در کل به ۲ دسته مستقل و وابسته/ نیمه‌مستقل تقسیم می‌شوند که هرکدام انواع مختلفی دارند. در سیستم‌ تعلیق مستقل هر چرخ به‌طور مجزا حرکت می‌کند و همین موضوع میزان کنترل و راحتی در رانندگی را افزایش می‌دهد. اما در سیستم تعلیق وابسته، چرخ‌های یک محور به هم متصل‌اند و حرکت یک چرخ روی چرخ دیگر تأثیر می‌گذارد.

ازآنجاکه در سیستم‌های مستقل تعداد قطعات متحرک بیشتری به کار رفته، هزینه تولید، قیمت، نگهداری و تعمیر آن‌ها معمولاً بیشتر از سیستم‌های وابسته است. در ادامه، با ۹ مورد از مهم‌ترین سیستم‌‌های تعلیق مستقل و وابسته آشنا می‌شویم.

سیستم تعلیق بازویی (مستقل)

در سیستم تعلیق بازویی، هر چرخ به‌وسیله یک بازو به شاسی خودرو متصل می‌شود. حرکت این بازو توسط فنر و کمک‌فنر کنترل می‌شود و باعث می‌شود چرخ‌ها در مسیر جلو و عقب انعطاف داشته باشند. این سیستم به‌‌ خاطر ساختار ساده و ابعاد جمع‌وجور آن بیشتر در وسایل نقلیه سبک به‌ کار می‌رود و برای خودروهای سنگین و پرفشار گزینه مناسبی نیست.

سیستم تعلیق دوجناغی (مستقل)

سیستم تعلیق دوجناغی از ۲ بازو تشکیل شده که به شکل حرف «A» کنار هم قرار گرفته‌اند. این طراحی باعث می‌شود چرخ‌ها در پیچ‌ها و سرعت‌های بالا کنترل بهتری داشته باشند و خودرو بیشتر بتواند پایداری خود را حفظ کند. این سیستم به‌طور معمول در محور جلو و در خودروهای لوکس، اسپرت یا مدل‌های پیشرفته‌تر استفاده می‌شود و سواری نرم‌تری فراهم می‌کند.

سیستم تعلیق مک فرسون (مستقل)

مک فرسون شبیه یک ستون عمودی کنار چرخ است و در آن فنر و کمک‌فنر به‌صورت یک مجموعۀ یکپارچه عمل می‌کنند. حذف برخی قطعات اضافی در این سیستم باعث شده فضای کمتری اشغال شود و طراحی ساده‌تری داشته باشد. به همین دلیل، مک‌ فرسون بیشتر در خودروهای دیفرانسیل جلو به‌ کار می‌رود.

سیستم تعلیق چندپیوندی (مستقل)

در سیستم تعلیق چندپیوندی هر چرخ به‌وسیله چند بازو یا لینک جداگانه به شاسی متصل می‌شود. این طراحی باعث می‌شود چرخ‌ها واکنش دقیق‌تری نسبت به ناهمواری‌های جاده نشان دهند و کمترین ضربه ممکن به اتاق خودرو منتقل شود. هنگام پیچیدن هم اصطکاک چرخ‌ها با زمین افزایش می‌یابد تا خودرو پایدارتر عمل کند.

بااین‌حال، به‌ خاطر ساختار پیچیده‌‌تر و هزینه نگهداری بالاتر، این سیستم تعلیق بیشتر در خودروهای پیشرفته، لوکس یا مدل‌های رده‌بالا استفاده می‌شود.

سیستم تعلیق فنربرگی (وابسته)

در سیستم تعلیق فنربرگی چند تیغه فولادی خمیده روی هم قرار می‌گیرند و به‌عنوان فنر عمل می‌کنند. این تیغه‌ها انعطاف‌پذیری خوبی دارند، زیر فشار وزن خودرو و بار آن خم می‌شوند و بخش زیادی از ضربه‌های مسیر را جذب می‌کنند. این سیستم ساختار مقاوم و تحمل وزن بالایی دارد و بیشتر در خودروهای باری و تجاری استفاده می‌شود.

سیستم تعلیق اکسل (نیمه‌مستقل)

در سیستم تعلیق اکسل نیمه‌مستقل چرخ‌های یک محور به‌طور کامل از هم جدا نیستند، اما اتصال آن‌ها به‌شکلی است که هر چرخ می‌تواند تا حدی مستقل از دیگری حرکت کند. این طراحی باعث می‌شود ضربه‌های مسیر کمتر به خودرو انتقال یابد و نسبت به سیستم‌های کاملاً وابسته تعادل بهتری ایجاد شود. به‌ دلیل ساختار ساده و هزینه مناسب، اکسل نیمه‌مستقل بیشتر در خودروهای اقتصادی و شهری به کار می‌رود.

سیستم تعلیق میله پیچشی (نیمه‌مستقل)

در سیستم تعلیق میله پیچشی، دو چرخ یک محور به‌وسیله یک تیر یا میله فلزی انعطاف‌پذیر به هم متصل می‌شوند. این میله هنگام حرکت چرخ‌ها در خود می‌پیچد و مثل فنر، ضربه‌ها و نوسانات مسیر را جذب می‌کند.

این نوع تعلیق فضای کمی اشغال می‌کند، ساختار ساده و دوام مناسبی دارد و به همین دلیل بیشتر در محور عقب خودروهای اقتصادی و شهری استفاده می‌شود. البته به‌ دلیل اتصال نسبی چرخ‌ها، سواری آن نسبت به سیستم‌های مستقل خشک‌تر است و کنترل کمتری در مسیرهای ناهموار دارد.

سیستم تعلیق هیدرولیکی

سیستم تعلیق هیدرولیکی یک فناوری کنترلی است و می‌تواند روی تعلیق مستقل، نیمه‌مستقل یا حتی وابسته پیاده‌سازی شود. این سیستم از مایع تحت فشار برای جذب ضربه، کنترل نوسانات و در برخی موارد، تنظیم ارتفاع خودرو استفاده می‌کند. درواقع برای مدیریت واکنش‌های سیستم تعلیق در کنار فنرهای معمولی یا حتی به‌جای آن‌ها از مدارهای هیدرولیکی بهره می‌گیرد.

سیستم تعلیق هیدرولیکی، سواری نرم‌تر و کنترل‌شده‌تری نسبت به سیستم‌های مکانیکی دارد. اما درعوض ساختار پیچیده‌تر و پرهزینه‌تری هم دارد؛ به همین خاطر بیشتر در خودروهای لوکس، خاص یا سفارشی دیده می‌شود. البته در بعضی خودروها برای راحتی و پایداری بهتر سیستم هیدرولیکی به‌صورت ترکیبی در کنار سایر سیستم‌های تعلیق به کار می‌رود.

سیستم تعلیق بادی

در سیستم تعلیق بادی، به‌جای فنرهای فلزی معمولی از کیسه‌های هوا استفاده می‌شود. این کیسه‌ها توسط یک کمپرسور با هوای فشرده پر و خالی می‌شوند. فشار هوای آن‌ها هم با کمک سنسورها و ECU تنظیم می‌شود تا بسته به شرایط مسیر یا وزن خودرو به‌شکلی مناسب ارتفاع و نرمی سواری را تغییر دهند.

سیستم تعلیق بادی هم یک فناوری کنترلی است و می‌تواند روی تعلیق‌های مستقل، نیمه‌مستقل یا وابسته پیاده‌سازی شود. این سیستم، سواری بسیار نرمی ارائه می‌دهد؛ اما چون ساختار پیچیده و هزینه نگهداری بالایی دارد، بیشتر در خودروهای لوکس و شاسی‌بلندهای رده‌بالا به چشم می‌خورد.

پرداخت خلافی ماشین

بهترین سیستم تعلیق خودرو کدام است؟

انتخاب سیستم تعلیق به نوع خودرو، محیط مورد استفاده و بودجه خود ما بستگی دارد و نمی‌توان یک مدل را به‌طور مطلق بهترین دانست. سیستم‌های مستقل و پیچیده‌تر مثل تعلیق دوجناغی و چندپیوندی واکنش سریع‌تری دارند و راحتی و کنترل بیشتری فراهم می‌کنند؛ اما درمقابل، هزینه تولید، تعمیر و نگهداری بالاتری هم دارند. این سیستم‌ها بیشتر در خودروهای رده‌بالا، لوکس یا مدل‌های پیشرفته برندهایی مثل تویوتا استفاده می‌شوند.

درمقابل، سیستم‌های نیمه‌مستقل ساختار ساده‌تری دارند و اقتصادی‌تر هستند و معمولاً در خودروهای شهری به‌ کار می‌روند. ازآنجاکه خودروهای باری به تحمل وزن و مقاومت بالاتری نیاز دارند، بیشتر با سیستم‌های وابسته مانند فنربرگی طراحی می‌شوند.

در سیستم تعلیق خودروهای ایرانی هم بیشتر تمرکز بر سادگی ساخت و نگهداری کم‌هزینه بوده است. به همین دلیل اغلب آن‌ها مثل پراید و تیبا در تعلیق جلو (محور جلو) به مک فرسون و در تعلیق عقب (محور عقب) به اکسل نیمه‌مستقل مجهز هستند.

جمع‌بندی

بهترین سیستم تعلیق، سیستمی است که با نوع استفاده ما از خودرو هماهنگ باشد. این سیستم باید بین راحتی، کنترل، تحمل وزن، هزینه و دوام تعادل برقرار کند و مسلماً این تعادل برای خودروهای شهری، اسپرت یا باری به‌شکلی یکسان ایجاد نمی‌شود.

شناخت ما از انواع سیستم تعلیق خودرو به ما کمک می‌کند تا انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشیم، بدانیم هر خودرو با چه هدفی طراحی شده است و در چه شرایطی می‌‌توان روی آن حساب باز کرد. به این ترتیب، رانندگی راحت‌تر و ایمن‌تری را تجربه خواهیم کرد.