شنیدن صدای کلیکمانند
وقتی سوئیچ را میچرخانید تا استارت بزنید، صدای کلیکمانندی به گوش میرسد. دلیل صدا این است که رله نمیتواند یک سیگنال کامل ارسال کند. درواقع، رله یا باید یک سیگنال کامل برای دریافت برق ارسال کند یا اینکه با ارسال نصفه و نیمه کاری از پیش نمیبرد و عملاً عملکرد خود را از دست میدهد. در این حالت، رله فرسوده شده یا به نحوی آسیب دیده است، اما کاملاً از کار نیفتاده است و تلاش میکند سیگنال را بفرستد. این اتفاق به خاطر باتری که ولتاژ پایینی دارد نیز رخ میدهد و باید مشخص شود که دقیقاً مشکل از کجاست.
مشکلات گهگاه در استارتخوردن
در بین همه علائم خرابی رله استارت خودرو، تشخیص این یکی سادهتر است. یک رله سالم، برق را هر بار بهمحض چرخاندن سوئیچ به استارتر منتقل میکند. اما آن رلهای که کثیف شده، بیش از حد گرم میشود و… به عملکرد نامنظم استارتر منجر میشود. سیمکشی بد یا کنتاکتهای چرب نیز میتوانند مقصر این اتفاق باشند. چککردن سیمها و تمیزکردن کنتاکتها میتواند این مشکل را حل کند. خرابی رله دوبل نیز میتواند به این اتفاق منجر شود.
خاموشنشدن استارتر
طبیعتاً وقتی سوئیچ را میچرخانیم، رله به کار میافتد و در ادامه باعث عملکردن سلونوئید استارتر و موتور میشود. با خاموشکردن و چرخاندن برعکس سوئیچ نیز انتظار داریم خلاف این اتفاق بیفتد. اگر استارتر خاموش نشود، یعنی رله مشکل دارد. اگر مدت زیادی بعد از خاموشکردن، روشن بماند، میتواند به خاطر چسبیدن کنتاکتها به هم به دلیل گرمای بیش از حد یا قرارگرفتن در معرض جریان زیاد باشد.
بیشتر بخوانید: دلایل و علائم خرابی جلوبندی ماشین
عیبیابی خرابی رله استارت خودرو
قبل از اینکه سراغ راهحل نهایی یعنی تعویض رله بروید، روشهای زیر را امتحان کنید تا مطمئن شوید که مشکل از رله است. درواقع، همانطور که در بالا هم به آن اشاره کردیم، موارد متعددی هستند که نقص عملکردشان علائمی شبیه به خرابی رله ایجاد میکند:
چککردن سلامت باتری
در ابتدا مطمئن شوید که باتری بهطور کامل شارژ است. همه زنگزدگیها را از قطبهای باتری پاک کنید. مطمئن شوید که کابلها بهخوبی به باتری متصل شدهاند. با استفاده از دستگاه مولتیمتر ببینید که آیا باتری خروجی ولتاژ مناسبی دارد یا خیر.
در ادامه باید تستهایی را روی خود رلهها انجام دهید. اگر برایتان سؤال است که رله استارت سمند کجاست یا رله استارت پژو کجاست، باید گفت که رله در بیشتر خودروهای ایرانی در جعبه فیوز قرار دارد.
بررسی فیوزها: جعبه فیوز ماشین را پیدا کنید. فیوزهای مرتبط مانند سیستم احتراق، مدار استارتر و سیستم رله را پیدا کنید. ببینید آیا نشانهای از سوختگی دارند یا خیر. هرکدام را با نمونه نو تعویض کنید تا بعد از تست دوباره ببینید که مشکل حل شده است یا خیر.
تست سریع جابهجایی رله
یکی از روشهای عیبیابی مؤثر، با جابهجایی رلهها انجام میشود.
- رله استارتر را در جعبه فیوز پیدا کنید.
- رله دیگری را که مشخصات مشابهی دارد پیدا کنید (معمولاً رله بوق).
- آنها را جابهجا کنید.
- استارتر را تست کنید.
- اگر ماشین استارت خورد، یعنی آن رله که عوض شده، به تعویض نیاز دارد.
تست با استفاده از مولتیمتر
برای ارزیابی سلامت رله استارت، ابتدا مولتیمتر روی حالت اندازهگیری مقاومت تنظیم و مقاومت کویل رله بررسی میشود. وجود پیوستگی در این بخش نشاندهنده عملکرد صحیح کویل است. در مرحله بعد، با اعمال ولتاژ باتری به کویل، رله فعال میشود و سپس پیوستگی بین پایانههای خروجی کنترل میشود. مشاهده پیوستگی در این حالت بیانگر عملکرد صحیح تیغههای داخلی رله است.
هنگام نوشتن این مطلب قیمت رله استارت برای خودروها از حدود ۲۰۰ هزار تومان و قیمت اتوماتیک استارت برای موتور سیکلتها هم از حدود ۱۸۰ هزار تومان به بالا متغیر است.
چه عواملی باعث خرابی رله استارت خودرو میشوند؟
معمولاً ترکیبی از عوامل زیر میتوانند رله استارت ماشین را به پایان عمرش نزدیک کنند:
- اضافهبار الکتریکی: وقتی جریان بیش از حد به رله وارد شود، مثلاً به دلیل نوسان ولتاژ باتری یا مشکل در خود موتور استارت، رله آسیب میبیند.
- استارتزدن مکرر: این موضوع بهخصوص در ماشینآلات سنگین که مدام روشن و خاموش میشوند، فشار زیادی به رله وارد میکند. تکرار این عمل در طول زمان باعث سوختن یا خوردگی تیغههای داخلی رله میشود.
- عوامل محیطی: جذب و تجمع گرد و غبار روی قطعات داخلی رله به کاهش عمر آن منجر میشود.
- کهنگی و فرسودگی: مثل هر قطعه الکترونیکی دیگر، رله استارت عمر محدودی دارد. با گذشت زمان، تیغهها، سیمپیچ و سایر بخشهای داخلی دچار فرسودگی میشوند و عملکردشان افت میکند.
- نصب نادرست: اگر رله اشتباه نصب شود، مثل شلبودن اتصالات، هنگام کار گرم میشود و این گرمای اضافی باعث آسیبدیدگی رله خواهد شد.
بیشتر بخوانید: کوبیدن دیسک و صفحه چیست؟
آیا خودرو با رله استارت خراب را میتواند با باتری به باتری روشن کرد؟
خیر، این کار امکانپذیر نیست؛ زیرا حتماً باید این قطعه درست کار کند تا باتری به باتری کردن یا استفاده از جامپ استارتر جواب بدهد. این کار صرفاً برق لازم برای استارت موتور را فراهم میکند و نمیتواند از یک رله خراب عبور کند. اگر بتوانید پینهای برق ورودی و خروجی رله را به هم وصل کنید، میتوانید خودرو را روشن کنید، که این موضوع نیازمند اطلاعات لازم از وضعیت سیمکشی و همچنین داشتن ابزار لازم مانند مولتیمتر است.
نتیجهگیری
خرابی رله استارت خودرو درنهایت باعث روشننشدن خودرو میشود. البته ممکن است در ابتدا گاهیاوقات و نه همیشه ببینید که خودرو استارت نمیخورد. این مسئله میتواند نشانه آشکاری از خرابی رله باشد. بااینحال، هم این علامت و هم علائمی مانند شنیدن صدای کلیکمانند موقع استارتزدن، میتوانند به دلایل دیگری ازجمله وجود مشکل در باتری ایجاد شوند.
