واشر درب سوپاپ فرسوده
وقتی به موتور خودرو نگاه میکنید، یک درب فلزی روی آن میبینید که به درب سوپاپ یا درب سرسیلندر بالایی معروف است. این آببند جوری طراحی شده است که مانع نشت روغن از موتور شود. باوجوداین، بین این درب و خود موتور واشری نیز قرار دارد که در درازمدت میتواند خراب شود. خرابی این قطعه باعث افزایش دمای موتور میشود.
اورینگهای معیوب
اگر شمع را از نزدیک دیده باشید، حتماً متوجه آببندهای اورینگ زیر لولههای شمع شدهاید. این آببندها بهعنوان درب چاهک شمع عمل میکنند. به این ترتیب، فرسودگی اورینگها علت جمع شدن روغن در چاه شمع محسوب میشود. در این مواقع باید سریع عمل کرده و شمعها را تعویض کرد.
قسطی با صدور فوری
خرابی رینگهای فشاری پیستون
رینگهایی که بالا و پایین پیستونها قرار گرفتهاند، مانع ورود روغن به محفظه احتراق میشوند. این رینگها همچنین نقش اساسی در ازبینبردن روغن اضافی از روی دیواره سیلندر دارند. خرابی این رینگها، به نفوذ روغن به شمعها منجر میشود. به این ترتیب، در این حالت، علت چرب شدن شمع خودرو خرابی یکی دیگر از آببندهاست که خودش را بهشکل بوی نامطبوع روغن موتور در کابین ماشین نشان میدهد. همچنین، احتمال اینکه از اگزوز دود آبی خارج شود نیز وجود دارد.
خرابی پیستون
خود نقص عملکرد پیستون نیز میتواند علت چرب شدن شمع خودرو باشد. در ادامه، گرمای بیش از حدی که تولید میشود به ترکخوردن پیستون منجر میشود. رانندگی در این حالت باعث ریپزدن ماشین، مصرف بیش از حد روغن و شنیدن صدای تقتق میشود.
لاستیک ساق سوپاپ فرسوده
این لاستیک یا کاسه نمد سوپاپ در بالای گاید سوپاپ قرار دارد. خود گاید سوپاپ مسئول کنترل میزان هوای ورودی به موتور است و لاستیک ساق سوپاپ نیز مانع ورود روغن بیش از حد به موتور میشود. فرسودگی این قطعه باعث نشت روغن به داخل سیلندر میشود.
دلایل مشاهده روغن روی بخشهای مختلف شمع
علت روغنی شدن رزوه شمع یا چینی شمع متفاوت است. در جدول زیر نشان دادهایم که اگر در هر بخشی از شمع روغن مشاهده کردیم، یا بهدنبال پیداکردن علت خیس شدن شمع (صرفاً مرطوب شدن) بودیم، کجا دنبال دلیل اصلی بگردیم:
|
بخش شمع |
علت احتمالی اصلی مشاهده روغن |
| چاهک شمع | خرابی واشر درب سوپاپ |
| خرابی واشر لوله شمع | |
| چینی و الکترودها (نوک شمع) | فرسودگی رینگهای پیستون |
| خرابی لاستیک ساق سوپاپ | |
| وایر شمع | خرابی واشر درب سوپاپ |
| رزوههای شمع | نشت شدید از چاهک شمع |
| نشت از اتاق احتراق | |
| تمام قسمتهای شمع (مرطوب و بوی بنزین) | احتراق ناقص |
| خرابی انژکتور | |
| چینی، الکترود و رزوهها (مرطوب، سفید یا سبز) | سوختن واشر سرسیلندر |
| ترکخوردن سرسیلندر |
اگر در کنار علت چرب شدن شمع خودرو دنبال علل سیاهشدن شمع نیز باشیم، باید گفت که علت دوده زدن خشک شمع میتواند گرفتگی فیلتر هوا، خرابی سنسور اکسیژن یا تنظیم نادرست انژکتورها باشد. اما اگر علت سیاه شدن همراه با چربی باشد، یکی از همین مواردی است که در جدول به آن اشاره کردیم. باید به این نکته هم اشاره کرد که تغییر رنگ شمع به زرد نیز در بیشتر مواقع طبیعی است؛ یعنی نباید دنبال علت زرد شدن رنگ شمع باشیم. اما اگر شمع به زرد تیره تغییر رنگ داد، احتمالاً به خاطر روغنزدگی است.
در موتور سیکلتها نیز علت روغنزدگی شمعها تا حدودی شبیه به ماشین است. مثلاً اگر شمع موتورسیکلت چرب شود، احتمالاً به خاطر نشت روغن از کاسه نمد سوپاپ یا رینگ پیستون است.
۵ نشانه روغن زدن شمعها
هنگام بررسی علت چرب شدن شمع خودرو، تا حدودی به نشانههای آن هم اشاره کردیم. این نشانهها معمولاً خودشان را در تولید دود آبی، بوهای نامطبوع و… نشان میدهند:
استشمام بوی گاز از اگزوز
اگر از اگزوز بوی گاز به مشامتان خورد، میتوان گفت که مشکلی برای شمعها پیش آمده و باید دنبال علت چرب شدن شمع خودرو بگردید. این اتفاق در سمند، پراید، پژو 405 و بسیاری از خودروهای دیگر رایج است.
دود آبی
خروج دود آبی از اگزوز میتواند نشانهای از وجود روغن در چاهک شمع باشد. اگر روغن روی شمع باشد، عملکرد بهینه موتور و نحوه سوزاندن بنزین را تحتتأثیر قرار میدهد. به این ترتیب که سوخت بیشتر از حدی وارد میشود، درحالیکه ECU تلاش میکند نرخ سوخترسانی را تنظیم کند. آن سوخت اضافی در محفظه احتراق از دریچه اگزوز عبور میکند و سوختنش دودی آبی تولید خواهد کرد.
کاهش عملکرد موتور
زمانی که روغن موجود در چاهک شمع با خود شمع تماس پیدا میکند، تولید جرقه کم میشود. این جرقه مسئول احتراق در موتور است. آلودگی نوک شمع به روغن میتواند فاجعهبار باشد؛ زیرا احتمال احتراق مخلوط سوخت و هوا در محفظه احتراق کم میشود. بدون احتراق کامل، فشار لازم برای عملکرد صحیح موتور ایجاد نخواهد شد.
ریپزدن
ریپزدن موتور میتواند در هریک از سیلندرها به دلیل احتراق ناقص مخلوط سوخت و هوا رخ دهد. وقتی در چاهک شمع روغن وجود دارد، شمع نمیتواند جرقه کافی برای تکمیل احتراق تولید کند؛ درنتیجه موتور درگیر ریپزدن یا ازکارافتادن متناوب میشود.
افزایش مصرف سوخت
افزایش مصرف سوخت نشان میدهد که شمع به وسیله روغن مسدود شده است. به عبارت دیگر، اگر متوجه مصرف سوخت بالاتری شدید، باید شمع را بررسی کنید تا ببینید اثری از روغن روی آن وجود دارد یا خیر. این نشانه به شما میگوید که لازم است روغن موجود در چاهک شمع را تخلیه کنید.
نتیجهگیری
علت چرب شدن شمع خودرو در بیشتر مواقع به خرابی یکی از آببندها، واشرها و… برمیگردد. همچنین، روغنزدگی شمع در ادامه خودش را بهشکل دود آبی، بوی بد و کاهش عملکرد موتور نشان میدهد. برای رفع روغن زدن شمع بهتر است بهجای تعمیر سراغ تعویض آن رفت؛ چون ازجمله قطعاتی است که قیمت بالایی ندارد.
