خرابی فیوز
اگر فیوز بسوزد، برق به فن نمیرسد و روشن نمیشود. معمولاً در اولین قدم برای یافتن علت خرابی و روشن نشدن فن، این قطعه را بررسی میکنند.
اگر فیوز سوخته باشد، باید آن را تعویض کنیم. برای پیداکردن محل فیوز مربوط به فن باید به دفترچه راهنمای خودرو مراجعه کنیم. اغلب در آنجا مشخص میکنند که کدامیک از فیوزهای داخل جعبه فیوز، مربوط به فن رادیاتور است. برای مثال، در پراید فیوز قرمزرنگی که حرف D روی آن درج شده، مخصوص رادیاتور است. پس از پیداکردن آن، در صورت سوختگی، خیلی راحت میتوانیم آن را با فیوز سالم جایگزین کنیم.
خرابی رله فن
این رله فن است که دستور روشن یا خاموش شدن الکتروموتور آن را صادر میکند. اگر فیشهای پایه رله فن، رسوب بگیرند یا شل شوند، دیگر خبری از این فرمان نخواهد بود و فن روشن نمیشود.
معمولاً اول فیشهای پایه رله را بهآرامی جدا کرده و با یک فرچه مسواکی آنها را جرمگیری میکنند. اگر با این کار مشکل حل نشد، باید به فکر تعویض آنها بود.
خرابی سنسور دمای آب (سنسور فن)
این سنسور وظیفه دارد دمای مایع خنککننده را اندازهگیری کند و به ECU (واحد کامپیوتر خودرو) اطلاع دهد. وقتی دما بالا میرود، ECU دستور روشنشدن فن را به رله آن میدهد. پس اگر سنسور خراب شود، ECU دیگر پیامی برای روشنکردن فن دریافت نمیکند و فرمانی نمیفرستد. در صورت اطمینان از خرابی این سنسور باید برای تعویض آن اقدام کنیم.
مشکل در ECU (کامپیوتر خودرو)
همانطور که گفتیم، فرمان روشن یا خاموش شدن فن اول توسط ECU داده میشود. با این حساب، خرابی نرمافزاری یا سختافزاری ECU هم میتواند باعث شود فن بهموقع فعال نشود.
خرابی ترموستات
اگر ترموستات گیر کند، مایع خنککننده در مدار گردش پیدا نمیکند و دمای موتور بیش از حد بالا میرود. اما سنسور دما تغییر دمای واقعی را حس نمیکند و درنتیجه فن هم فعال نمیشود.
بیشتر بخوانید: نحوه تنظیم نور چراغ خودرو
قطعی در سیمکشی یا سوکتها
اگر اتصالات بین فن، رله و ECU شل باشند یا سیمها فرسوده شده باشند، جریان برق دچار اختلال میشود؛ درنتیجه فن هم بهدرستی کار نمیکند یا اصلاً روشن نمیشود. این مشکل بیشتر در خودروهای قدیمیتر مثل سمند و پژو به چشم میخورد.
با استفاده از مولتیمتر میتوانیم سلامت سیمکشی و وجود جریان در آنها را بررسی کنیم و ببینیم آیا برق به فن میرسد یا نه. در صورت وجود قطعی باید نسبت به تعویض سیم یا اتصالات معیوب اقدام کنیم.
کاهش سطح مایع خنککننده
اگر مقدار مایع رادیاتور کمتر از حد معمول شود، سیستم خنککننده بهدرستی کار نمیکند. در این شرایط، هوا ممکن است وارد مدار شود و در عملکرد سنسور دمای آب اختلال ایجاد کند. همانطور که پیشتر گفتیم، وقتی سنسور نتواند دمای واقعی موتور را تشخیص دهد، فرمان درستی به فن نمیرسد و روشن نمیشود.
برای جلوگیری از این اتفاق، بهتر است سطح مایع خنککننده را هر چند وقت یک بار بررسی کرده و در صورت لزوم، مخزن آن را تا حد مجاز پر کنیم.
خرابی موتور فن
گاهی هم خود موتور فن میسوزد یا بلبرینگهایش گیر میکند و پرهها نمیچرخند. در این حالت، حتی اگر برق هم برسد، فن روشن نمیشود.
بیشتر بخوانید: علت کار نکردن پمپ شیشه شور خودرو چیست؟
علت کار نکردن دور کند فن رادیاتور
فن رادیاتور معمولاً با ۲ سرعت یا «دور» کار میکند: دور کند برای زمانهایی که دمای موتور در حد معمول است و دور تند برای مواقعی که حرارت بالا میرود. اگر فن در دور کند خود بهدرستی عمل نمیکند، میتواند به خاطر مشکلات زیر باشد:
- مشکل در ECU؛
- معیوببودن رله فن؛
- اختلال در سنسور دما؛
- هواگرفتن سیستم خنککننده؛
- کاهش سطح مایع خنککننده؛
- و پوسیدگی یا قطعی در سیمکشی و اتصالات.
علت کارنکردن دور تند فن رادیاتور
دور تند فن معمولاً زمانی فعال میشود که کولر خودرو روشن میشود یا دمای موتور بیش از حد بالا میرود. هنگام کولر گرفتن، فن با سرعت بیشتری میچرخد تا موتور و کندانسور کولر را خنک نگه دارد.
علت کارنکردن دور تند فن هنگام روشنکردن کولر نیز میتواند به معیوببودن قطعات زیر مربوط باشد:
- سوختن فیوز؛
- خرابی رله مخصوص دور تند؛
- خرابی موتور فن؛
- نقص در ترموستات؛
- مشکل در واحد کنترل فن؛
- قطعی در سیمکشی و سوکتها؛
- کمبود گاز کولر؛
- خرابی سنسور فشار گاز کولر؛
- و خرابی سنسور دمای آب.
جمعبندی
کار نکردن فن خودرو را باید خیلی جدی بگیریم؛ چون نقش مهمی در حفظ سلامت موتور دارد و خرابی آن میتواند باعث افزایش دما و آسیبدیدن آن شود. ضمن اینکه عملکرد کولر را هم کاهش میدهد. با سرویسهای دورهای و بررسی منظم فیوزها، رلهها، سطح مایع خنککننده و سیمکشیها میتوان از بروز بسیاری از مشکلات مربوط به فن جلوگیری کرد.
