پایان عمر لنت
رایجترین دلیل صدای سوت، رسیدن لنت به انتهای عمر مفید آن است. سطح لنت از مواد اصطکاکی ساخته شده که روی یک ورقه فلزی قرار دارند. به مرور زمان، از ضخامت این مواد کاسته میشود. وقتی خیلی نازک شدند، ورقۀ فلزی زیر آن به دیسک میخورد و صدای سوت تولید میکند. این صدا به ما هشدار میدهد که باید به فکر تعویض لنت باشیم.
نامرغوببودن مواد سازنده لنت
جنس و ترکیب مواد اصطکاکیِ لنت روی عملکرد و دوام ترمز تأثیر مستقیم دارد. در کل، لنتها براساس جنس مواد اصطکاکی خود به ۳ نوع تقسیم میشوند:
لنتهای نیمهفلزی: مواد اصطکاکی این لنتها از ترکیب برادههای فلزی (مثل آهن، مس، فولاد یا گرافیت) ساخته میشود. این لنتها دوام زیادی دارند، اما به دلیل وجود ذرات فلزی، معمولاً صدای بیشتری تولید میکنند.
- لنتهای سرامیکی: این لنتها از ترکیبات سرامیکی و الیاف نرم تولید میشوند. لنتهای سرامیکی نسبت به لنتهای نیمهفلزی نرمتر و کمصداتر هستند؛ اما چون قیمت بالاتری دارند، بیشتر در خودروهای لوکس به کار میروند.
- لنتهای آلی: مواد اصطکاکی این نوع از لنت از الیاف طبیعی، رزینها و مواد غیرفلزی تشکیل شده است. این لنتها نرم و بیصدا هستند، اما عمر کوتاهتری نسبت به دو نوع دیگر دارند.
- اگر این مواد اصطکاکی بیکیفیت باشند نیز ممکن است هنگام ترمزگرفتن، صدای سوت ایجاد شود. در لنتهای بیکیفیتِ نیمهفلزی، ذرات فلزی بهشکلی ناهمگون داخل لنت پخش شدهاند. این ذرات هنگام تماس با دیسک صدای سوت یا ساییدگی ایجاد میکنند. این صدا لزوماً نشانه خرابی لنت نیست، اما قطعاً در طولانیمدت آزاردهنده است.
معیوببودن دیسک ترمز
گاهی هم مشکل به دیسکهای ترمز برمیگردد و نه خود لنت. اگر در سراشیبیها زیاد ترمز بگیریم و درکل دیسک ماشینمان بیش از حد داغ شود، ممکن است کمی تاب بردارد. وقتی لنت روی سطح تابدار حرکت میکند، ارتعاش ایجاد میشود و این ارتعاش میتواند بهشکل صدای سوت یا جیر جیر به گوش برسد.
در مناطق مرطوب یا وقتی ماشین مدتی استفاده نمیشود هم ممکن است سطح فلزی دیسک زنگ بزند. این لایه زنگ هم هنگام تماس با لنت صدا ایجاد میکند. البته این صدا اغلب موقتی است و با چند بار ترمزگرفتن از بین میرود، مگر اینکه زنگزدگی عمیق باشد.
خرابی کالیپر ترمز
کالیپر بازوی محرکی است که لنتها را در جای خود نگه میدارد و در هنگام ترمز آنها را به دیسک نزدیک میکند. اگر کالیپر به هر دلیلی گیر کند یا بهاصطلاح «بچسبد»، دیگر لنتها بهطور یکنواخت روی سطح دیسک کشیده نمیشوند و همین تماس ناهموار میتواند باعث ایجاد صدا شود.
روغنکاری نامناسب
مثل هر دستگاه مکانیکی دیگر، قطعات سیستم ترمز هم باید بهطور منظم روغنکاری شوند تا نرم و روان حرکت کنند. اگر این کار انجام نشود، ممکن است فشاری که لنتها از ۲ طرف به دیسک وارد میکنند دیگر یکنواخت نباشد یا بعد از توقف، لنت بهخوبی آزاد نشود. این بخشها که حرکت روانی نداشته باشند، ممکن است صداهایی بشنویم.
جایگیری نادرست لنت ترمز
علت سوت کشیدن لنت ترمز نو اغلب به نحوه نصب آن برمیگردد. اگر لنت ترمز بهدرستی نصب یا تنظیم نشود، نمیتواند بهخوبی با دیسک تماس داشته باشد و صدای آن درمیآید. البته ترمزگیری ناگهانی روی دستاندازهای بزرگ هم میتواند باعث شود لنت و دیگر اجزای ترمز از جای خود خارج شوند.
در این شرایط، اغلب رفع سوت کشیدن لنت نو با چند بار ترمزگیری ممکن است؛ با چند ترمزگیری آرام، لنت با دیسک تطبیق پیدا میکند و صدای سوت کاهش مییابد. اگر بعد از این کار، مشکل همچنان برقرار بود، باید به مکانیک مراجعه کنیم.
چرا بیشتر صدای سوت از چرخ جلو شنیده میشود؟
اغلب رانندگان از علت سوت کشیدن چرخ جلو هنگام ترمز میپرسند؛ چون بیشتر اتفاق میافتد. واقعیت این است که لنت جلو بار بیشتری را تحمل میکند. حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد از وزن خودرو در هنگام ترمز به چرخهای جلو منتقل میشود. به همین دلیل نیز لنتهای جلو سریعتر داغ میشوند و بیشتر مستعد تاببرداشتن دیسک، تمامشدن مواد اصطکاکی و درنتیجه سوتکشیدن هستند.
درمقابل، بار کمتری روی لنتهای عقب است و برای همین دیرتر دچار فرسایش میشوند. در بعضی خودروها، از لنت عقب برای ترمزدستی استفاده میکنند؛ مثل لنت عقب پراید یا پژو. اگر این مکانیزم دستی درست کار نکند، ممکن است صدای جیرجیر از چرخهای عقب شنیده شود.
حرف آخر
سوت کشیدن لنت ترمز همیشه نشانه یک خرابی جدی نیست، اما بیتوجهی به آن میتواند آسیبهای جدیتر و خسارتهای سنگینتری به بار بیاورد. پس باید بهموقع برای بررسی علت و رفع آن اقدام کنیم. یادمان باشد که بهطور دورهای اجزای سیستم ترمز را تمیز کنیم تا عمر مفید آن افزایش یابد.
